Hulp na een ongeval is een langetermijnverhaal

Het is intussen 34 jaar geleden dat Sabine Cocquyt haar beide ouders verloor in een zwaar verkeersongeval. “Zij overleden binnen het uur na het ongeval. In de auto zaten ook drie van hun kleinkinderen, onder wie mijn oudste zoon Dries. Hij was toen negen jaar oud en verkeerde in levensgevaar. Hij heeft lange tijd in coma gelegen en liep een niet-aangeboren hersenletsel op. Ook de andere kinderen raakten gewond. Dat was een totale catastrofe voor drie gezinnen.” Van slachtofferhulp was destijds nog geen sprake, vertelt Sabine. “De twee jonge rijkswachters die het slechte nieuws bij ons thuis kwamen melden, deden dat vrij goed. Al maakten ze wel een grote fout door te suggereren dat mijn vader schuldig was aan de feiten. Nadien werd dat rechtgezet – het was de schuld van de dronken veroorzaker – maar zoiets blijft bij ‘de goegemeente’ helaas lang hangen.”

Op de dienst intensieve zorgen voelde Cocquyt zich wel goed opgevangen. “Ook de huisarts heeft ons vanaf het allereerste moment zeer goed bijgestaan. Veel lotgenoten zullen zich herkennen in het feit dat zo’n zwaar ongeval samengevat kan worden in twee woorden: bang afwachten. Doorheen dat hele traject kan de huisarts een cruciale rol spelen.” Empathie en nuance staan centraal, benadrukt ze. “Er zijn geen voorschriften, omdat je met mensen werkt. Je moet dus rekening houden met hun individuele noden en zorgen. Daarbij mag je ook de broers en zussen in het gezin zeker niet uit het oog verliezen. De persoonlijke noden verschuiven uiteraard tijdens het traject. Zeker ‘scharniermomenten’ vragen extra aandacht: ontslag uit het ziekenhuis, terugkeer naar school of afstuderen. Het is een langetermijnverhaal, een traject waarbij je mensen niet mag loslaten.” 

Binnen de 48 uur

Na een verkeersongeval hebben betrokkenen recht op slachtofferhulp. Al bestaan daar wel wat misverstanden over, vertelt Koen Dens-Schryvers, die op het CAW van Boom Mechelen Lier bij de dienst Slachtofferhulp werkt. “In de media hoor je vaak ‘dat slachtofferhulp meteen ter plaatse kwam’. Dat kan niet. De politie komt ter plaatse, met mensen van slachtofferbejegening. Zij leggen de eerste contacten met de betrokkenen en leggen uit wat slachtofferhulp voor hen kan betekenen. Als de betrokkenen het goed vinden, worden wij op de hoogte gesteld en contacteren we die mensen binnen de twee werkdagen. Er is dus een nauwe samenwerking met de politie, maar ook met de dienst slachtofferonthaal van het justitiehuis. We werken proactief en aanklampend om slachtoffers te bereiken: slachtoffers zijn geen hulpvragers, dus soms vraagt het wat extra moeite om hen te bereiken en het gesprek aan te gaan over onze meerwaarde.” 

Bij verkeersongevallen is de dienst Slachtofferhulp er voor alle betrokkenen: slachtoffers, veroorzakers, getuigen, naast- en nabestaanden. Er wordt gewerkt in vier domeinen, legt Dens-Schryvers uit. “In eerste instantie bieden we psychologische opvang en emotionele ondersteuning. Dat is geen therapeutisch traject, maar we vangen mensen op vanuit een empathische grondhouding. De tweede pijler is juridisch. We werken samen met de dienst slachtofferonthaal van het parket en er wordt aan rechtenverkenning gedaan. Praktische hulp bij verzekeringen en medische kwesties is een derde luik – bij verkeersongevallen zeer belangrijk. De vierde pijler behelst de doorverwijzing naar externe partners. Dat zijn bijvoorbeeld vzw Moderator en vzw Rondpunt. Maar uiteraard ook de verschillende lotgenotengroepen.”

Buddywerking

Een van die lotgenotengroepen, vzw Over-Hoop, werd in 2008 opgericht door Sabine Cocquyt. “Ik heb toen een gelijknamig boek over mijn verhaal geschreven en stelde vast dat er voor onze doelgroep – jonge verkeersslachtoffers en hun naasten – geen lotgenotenwerking was. Sindsdien hebben we veel mensen bij elkaar gebracht en gemerkt hoe waardevol het contact met lotgenoten kan zijn voor slachtoffers, omdat er zoveel herkenning en erkenning is. Vandaag hebben we een buddywerking. Wie er nood aan heeft, kan ons contacteren en wordt gekoppeld aan een lotgenoot, die een coachende rol opneemt. Die kan helpen met de emotionele verwerking, maar ook met praktische kwesties. Mensen kunnen ook altijd bij ons terecht. Soms komen ze pas jaren na de feiten. Vlak na een ongeval voelen slachtoffers vaak goed geborgen in de ‘cocon’ van het ziekenhuis of het revalidatiecentrum, maar de terugkeer naar de realiteit kan heel hard zijn. We mogen hen zeker niet loslaten.”

Dat beaamt Dens-Schryvers. “Ook bij slachtofferhulp blijven mensen jaren later nog welkom. We nemen ook zelf opnieuw contact op als we op de hoogte zijn van cruciale momenten, zoals ontslag uit het ziekenhuis of het begin van een rechtszaak. Dat wordt erg op prijs gesteld. We merken dat betrokkenen veel hebben aan onze ondersteuning. Veel mensen reageren ook verbaasd. Ze wisten vooraf niet dat we zoveel voor hen konden betekenen. Dat legt meteen onze grootste uitdaging bloot: naamsbekendheid. De brede bevolking weet amper waar je terechtkunt na een verkeersongeval, terwijl het iedereen kan overkomen.”  

>> www.caw.be | 0800/13500
>> www.over-hoop.be