welzijn & zorg
Hulpverleners en lotgenoten staan mensen bij na een verkeersongeval
“Naast de emotionele schokgolf word je overspoeld met praktische vragen”
Na een verkeersongeval zitten betrokkenen met een hoofd vol vragen. Zij krijgen antwoorden en ondersteuning bij zowel professionele hulpverleners als lotgenotengroepen, vertellen Annemie Hemelaers (vzw Ouders van Verongelukte Kinderen) en Arnoud Sneijers (vzw Rondpunt).
Op 7 december 2001 werd er bij Annemie Hemelaers aangebeld, met het slechtste nieuws dat een ouder kan krijgen: haar dochter was aangereden door een bestuurder die het rode licht had genegeerd. “De MUG kwam nog ter plaatse, maar geen hulp kon nog baten, ze is vrijwel meteen overleden. Naast de emotionele schokgolf word je overspoeld met praktische vragen. Ik zal nooit vergeten dat we nog voor de begrafenis al telefoon kregen van de verzekeraar: of we alles in der minne konden regelen? Kun je je zoiets voorstellen?!”
“Gelukkig was mijn zus er in die eerste periode om alle telefoons op te nemen, en hadden we ook een advocaat ingeschakeld”, herinnert ze zich. “Veel mensen - ook vandaag - krijgen veel te snel een ‘minnelijke schikking’ onder de neus geschoven en tekenen die maar, met alle gevolgen vandien. Wij werden gelukkig heel goed omringd en vonden online ook goed onze weg naar hulp. Maar dat is niet voor iedereen zo. Daarom is het zo belangrijk dat sleutelfiguren - de huisarts, de medewerkers op de spoedafdeling, de politie - snel doorverwijzen naar organisaties die betrokkenen verder kunnen helpen.”
Administratief kluwen
Alle betrokkenen die na een verkeersongeval met vragen zitten, kunnen terecht bij vzw Rondpunt, vertelt coördinator Arnoud Sneijers. “70 tot 80 procent van de vragen gaan over verzekeringen en juridische kwesties. Daarvoor hebben we een gespecialiseerd stafmedewerker in huis. Mensen komen terecht in een administratief kluwen van procedures, vakjargon en cijfertjes. Verzekeringsmaatschappijen proberen de schadevergoedingen zo laag mogelijk te houden, vanuit hun eigen logica. Maar slachtoffers krijgen het gevoel dat ze als David moeten strijden tegen Goliath. Zo’n strijd kan erg lang aanslepen. Slachtoffers voelen zich vaak niet erkend en moeten zich telkens weer verantwoorden, waardoor secundaire victimisatie optreedt: ze worden opnieuw slachtoffer. We zien de voorbije jaren positieve evoluties, maar het kan nog beter. Zeker als het op communicatie aankomt: daarin zijn respect, empathie en transparantie zo belangrijk.”
“Alle organisaties moeten beter samenwerken, zodat we verkeersslachtoffers nog beter kunnen helpen”, vindt Arnoud Sneijers.
Mensen kloppen ook bij vzw Rondpunt aan met psychosociale vragen, rond emotionele verwerking. “Ze weten niet altijd bij wie ze terechtkunnen. Wij luisteren naar hun verhaal en proberen hen dan zo goed mogelijk door te verwijzen. Lotgenotengroepen zijn daarbij belangrijke partners, voor slachtoffers en hun familie, maar zeker ook voor veroorzakers: hun psychische leed mogen we zeker niet onderschatten. Zij kunnen terecht bij de lotgenotengroep vzw Even Zeer, maar ook bij vzw Moderator, dat zich toelegt op herstelbemiddeling voor slachtoffers en veroorzakers.”
Lotgenoten zijn experts
Een andere lotgenotengroep is vzw Ouders van Verongelukte Kinderen. Annemie Hemelaers nam vrij snel na de dood van haar dochter deel aan een van hun lotgenotengroepen en maakt nu deel uit van het bestuur. “Mijn psychiater had nochtans gezegd dat ik vooral niét naar een lotgenotengroep mocht gaan, omdat dit mijn verdriet nog zou versterken. Gelukkig heb ik niet naar hem geluisterd. (glimlacht) Ik heb geleerd dat lotgenoten experts zijn: onze kennis en aanpak is een perfecte aanvulling op die van professionele hulpverleners. Onze praatgroepen en lotgenotenweekends worden trouwens ook begeleid en ondersteund door een rouwtherapeut. Maar wij, lotgenoten, verstaan mekaar zonder één woord te zeggen. Onze emotionele nood is voor elk van ons verschillend van moment tot moment. Rouwen is iets zéér persoonlijks. Dat besef helpt ons om elkaar te ondersteunen en te begrijpen.”
“Respect, empathie en transparantie zijn zo belangrijk in de communicatie na een ongeval.”
Naast de directe betrokkenen zitten ook hulpverleners vaak met vragen: hoe kunnen ze hun cliënt na een verkeersongeval het beste helpen? Ook zij kunnen bij vzw Rondpunt terecht, vertelt Sneijers. “Ze kunnen uiteraard een beroep doen op onze expertise. Maar we werken ook proactief: we hebben vormingen uitgewerkt voor verschillende beroepsgroepen, zoals verzekeraars en interventiediensten. Daar hameren we vooral op communicatie en hoe je dat empathisch en respectvol kunt aanpakken.” Ook vzw Ouders van Verongelukte Kinderen geven vormingen aan professionals. “We hebben bijvoorbeeld al opleidingen gegeven aan slechtnieuwsmelders en begrafenisondernemers. Ook zo kunnen we onze ervaringsdeskundigheid goed inzetten.”
Praktische gids
Er is veel hulp voor wie een verkeersongeval meemaakt, maar het landschap is erg versnipperd en weinig bekend. “Onze ambitie is dat betrokkenen zo snel mogelijk weten waar ze met welke vragen terechtkunnen”, legt Sneijers uit. “Met vzw Rondpunt hebben we in 2017 een praktische gids gemaakt, Als het verkeer je raakt, die nu een update krijgt en ook online geraadpleegd kan worden. We streven ernaar dat alle betrokken organisaties - politie, parket, slachtofferhulp, revalidatiecentra, spoeddiensten, lotgenotengroepen … - nog beter leren samenwerken, zodat we verkeersslachtoffers beter kunnen helpen en een krachtigere stem geven. Ieder jaar zijn er tienduizenden mensen betrokken bij een verkeersongeval, een groep die zeker niet in de kou mag blijven staan.”