Wegverkeer is grootste bron van geluidshinder

Eind 2023 ging met De Oorzaak het burgeronderzoek naar omgevingsgeluid in Vlaanderen van start. De Universiteit Antwerpen, het UZA en De Morgen werkten daarvoor samen. Ze brachten in kaart welke geluiden we dagelijks horen, welke geluiden het luidst klinken en wat ze doen met onze gezondheid.

4 665 Vlamingen maakten een Geluidswandeling. 10 138 Mensen vulden de Grote Geluidsbevraging in. En op 1 452 locaties in Antwerpen, Gent en Leuven registreerden innovatieve geluidssensoren gedurende zes weken alle omgevingsgeluiden. Daarnaast ondergingen 101 Antwerpenaars een slaap- en gehooronderzoek en deelden 128 burgerwetenschappers de data van hun Apple Watch.

Verkeerslawaai weegt op leefkwaliteit

Het AI-gedreven model bracht de geluidsbronnen in kaart. Het geluid werd onderverdeeld in negen verschillende klassen: van mensen en dieren tot alle types verkeersgerelateerd lawaai. “Het wegverkeer is de grootste bron van geluidshinder”, zegt  Cedric Vuye (UAntwerpen), hoofdonderzoeker van De Oorzaak. “Zowel in Antwerpen, Gent als Leuven meten we geluidsniveaus die vaak hoger liggen dan de door de onderzoekers voorgestelde drempels: 60 decibel (dBA) voor het gemiddelde geluidsniveau over een hele dag, avond en nacht, en 50 dBA als richtwaarde voor de nacht.”

“Aan de straatkant ligt het geluidsniveau in 44% van de gevallen boven de 60 dBA. ’s Nachts zien we dat de drempel van 50 dBA in bijna de helft van de gevallen wordt overschreden. Verkeerslawaai is dus een structurele uitdaging in stedelijke omgevingen. Er is bovendien een sterke link tussen geluidshinder en een slechtere slaapkwaliteit, stress en vermoeidheid. Antwerpenaren rapporteren meer hinder dan mensen in Gent en Leuven.”

Bij ongeveer drie op de tien deelnemers werden verhoogde scores voor hyperacusis, of geluidsgevoeligheid, vastgesteld. Deze groep rapporteerde meer hinder en stress door omgevingsgeluid dan gemiddeld. Uit speekselanalyses bleek bovendien dat mensen met hyperacusis hogere cortisolwaarden hebben, wat wijst op verhoogde stress.

Ook kwestie van sociale ongelijkheid

Uit de analyses blijkt dat geluidsoverlast niet iedereen in gelijke mate treft. Vooral bewoners van appartementen of studio’s, en huishoudens met een lager inkomen rapporteren significant meer hinder. Deze sociodemografische verschillen tonen dat geluidsoverlast dus ook een kwestie van sociale ongelijkheid is.

Hoewel de resultaten wijzen op de negatieve impact van verkeerslawaai, brengen ze ook een hoopvolle boodschap. Uit alle bevragingen en metingen blijkt dat natuurgeluiden systematisch als positief worden ervaren. Deelnemers die vaker natuurgeluiden opmerkten, rapporteerden een hogere tevredenheid over hun leefomgeving.

“Het effect van natuurgeluiden is opmerkelijk consistent,” zegt Jonas Lembrechts (UAntwerpen). “Zelfs in stedelijke contexten waar verkeerslawaai domineert, zien we dat het toevoegen van natuur – parken, bomen, binnentuinen – het geluidslandschap meetbaar verbetert. Het bevestigt dat investeren in meer groen en rustige zones niet alleen ecologisch of esthetisch waardevol is, maar ook rechtstreeks bijdraagt aan gezondheid en welzijn.”