Vrijwilligers zijn gelukkiger
Als prille zestiger zie ik in mijn omgeving meer en meer vrienden en kennissen met pensioen gaan. De ene valt in het spreekwoordelijke zwarte gat, een ander gaat verbeten sporten of met overgave voor de kleinkinderen zorgen. Er wordt actief nagedacht over manieren hoe de vrijgekomen tijd op een fijne manier in te vullen. Ik stel vast dat de zorg voor kleinkinderen wel mooi is, maar ook nieuwe zorgen en wrijvingen met zich meebrengt.
Alle dagen sporten gaat ook al snel vervelen of leidt tot blessures. Het gelukkigst lijken de generatiegenoten die vrijwilligerswerk doen. Ze hebben een nieuw doel, voelen zich maatschappelijk nuttig en verbonden met anderen. Mijn vermoeden zie ik bevestigd in het wetenschappelijk onderzoek over vrijwilligerswerk. De literatuur toont dat vrijwilligerswerk bij oudere volwassenen en gepensioneerden geassocieerd is met minder depressieve symptomen, een optimistischer levenshouding en met zich gewaardeerd voelen. “Ik heb het gevoel dat ik er weer toe doe”, verwoordt een vriendin het.
Vrijwilligerswerk verbetert de levenskwaliteit, vooral bij hen die het regelmatig doen. Daarbij speelt de organisatie een cruciale rol. Het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen (KMSKA) is bijvoorbeeld een enthousiaste werkgever die tal van vrijwilligers inzet en haar waardering geregeld uitdrukt. Een groep gepensioneerden met een grote liefde voor kunst maakt deel uit van het vaste KMSKA-team. Ze zijn onmisbaar voor het museum.
Vrijwilligers vormen ook de drijvende kracht van tientallen inloophuizen voor mensen met kanker in Vlaanderen. Ze bieden er een luisterend oor, creëren een plek waar mensen ervaringen kunnen delen met lotgenoten, zorgen voor het kopje koffie of organiseren een wandeling. Met het nijpend tekort in de zorg, neemt hun belang alleen maar toe. Aan de ingang van een Leuvens ziekenhuis staan iedere dag vrijwilligers klaar die mensen helpen aan de aanmeldzuilen. Kijkt iemand wat aarzelend rond, dan gaan ze in gesprek.
Het gevoel hebben anderen te kunnen helpen, is één van meest effectieve manieren voor het verbeteren van het eigen mentale welzijn, stelt onderzoek vast. Op voorwaarde dat je direct contact hebt met anderen en het werk vaak genoeg doet. In de literatuur noemt men dit ‘other-oriented’ vrijwilligerswerk. Doe je dit minstens honderd uur per jaar (of minstens zo’n twee uur per week), word je er zelf mentaal beter van. Ook hier halen de ouderen het grootste voordeel uit, alleenstaande ouderen nog het meest. Wil je een stap zetten naar vrijwilligerswerk, bepaal dan eerste welke vorm het best aansluit bij je persoonlijke interesses en vaardigheden. Check lokaal op de websites van bijvoorbeeld ziekenhuizen of woonzorgcentra of men vrijwilligers zoekt. Ga een gesprek aan, neem poolshoogte en probeer. Je vindt vast een fijne organisatie die jouw hulp kan gebruiken.
Marleen Finoulst
>> Meer info over het Vlaams Steunpunt Vrijwilligerswerk op vrijwilligerswerk.be.