Nieuwe campagne 1712: #kijknietweg

1712 lanceert campagne over grensoverschrijdend gedrag in sport en cultuur

Louise Carton, Marijke Pinoy, Aagje Vanwalleghem en Anemone Valcke getuigen over grensoverschrijdend gedrag. 1712 roept op tot een cultuuromslag in beide sectoren.

Mentale en fysieke mishandeling bij gymnasten, digitaal seksueel geweld en verhalen over stalking in de cultuursector… de voorbije maanden kwamen verschillende gevallen van grensoverschrijdend gedrag in de sport- en cultuursector aan het licht. Omdat taboes, schuld, schaamte en angst een grote rol spelen, ervaren slachtoffers en omstaanders vaak barrières om de stap te zetten naar hulpverlening. 

Daarom lanceert hulplijn 1712 een campagne over grensoverschrijdend gedrag in de sport- en cultuursector. Centrale boodschap: kijk niet weg en contacteer hulplijn 1712 als je vragen hebt over grensoverschrijdend gedrag. Tijdens de campagne richt 1712 zich in de eerste plaats op omstaanders van psychisch, lichamelijk en seksueel grensoverschrijdend gedrag. 

“Omstaanders van geweld spelen een belangrijke rol bij de aanpak van grensoverschrijdend gedrag.”, aldus Wim Van de Voorde, coördinator van hulplijn 1712.  “Ze kunnen het slachtoffer ondersteunen of contact opnemen met 1712. Ze kunnen ook bijdragen tot een klimaat in de sportclub of cultuurorganisatie waar niet wordt weggekeken van het probleem.” 

Voor deze campagne zetten verschillende bekende sporters en professionals uit de cultuursector hun schouders onder de boodschap van 1712 of getuigen ze zélf over grensoverschrijdend gedrag. Turnster Aagje Vanwalleghem en atlete Louise Carton hebben het over de schadelijke impact van psychisch en lichamelijk grensoverschrijdend gedrag en de schaamte en taboes die daarmee gepaard gaan. Actrices Marijke Pinoy en Anemone Valcke getuigen over hun eigen ervaringen met (seksueel) grensoverschrijdend gedrag

Confronterende affiches

In samenwerking met de Vlaamse overheid stuurt 1712 duizenden sport- en cultuurorganisaties campagne-affiches op met de vraag om die op te hangen in de kleedkamers of op andere zichtbare plaatsen. 
“Het is allemaal zo erg niet”, “Je moet daar maar tegen kunnen”, “Dit zijn mijn zaken niet,…“: geweld wordt vaak geminimaliseerd of men kijkt er van weg.  In de eerste zin op de 1712-affiches kijkt men weg van het probleem of minimaliseert men de feiten. De tweede zin drukt de kijker met de neus op de feiten: “Dit is wel degelijk geweld."

1712 roept cultuur- en sportorganisaties om hun stem te laten horen

De 1712-campagne roept elke vereniging, organisatie, individuele sporter, speler, actrice, muzikant,… en bij uitbreiding iedereen op om zich mee achter de campagne te scharen. Hoe? Door je profielfoto op sociale media aan te passen of door zelf een filmpje te posten met de boodschap #kijknietweg. Op kijknietweg.be staat een handige handleiding hoe je dit kunt doen. Beide sectoren worden aangespoord om de campagne uit te dragen. Ook een heel aantal bekenden waaronder Roos van Acker, Sioen, Jaouad Alloul, Eva Binon, Karine Claassen, Souad Boukathem, Karolien Debecker, Jits Van Belle en Leen Demaré springen mee op de kar.

“Met de 1712-campagne willen we binnen die sectoren een ommezwaai of cultuuromslag realiseren”, aldus Wim Van de Voorde. “Met cultuuromslag bedoel ik dat we geweld (h)erkennen, benoemen, bespreken en aanpakken, kortom dat we niet wegkijken van het probleem.” 

Cijfers en risicofactoren

Uit onderzoek weten we dat 17% van de Vlaamse sporters als minderjarige in aanraking komt met seksueel grensoverschrijdend gedrag en dat maar liefst 82% van de Vlaamse jongeren het slachtoffer was van psychisch grensoverschrijdend gedrag tijdens het sporten. 
In de sportsector zijn er enkele risicofactoren zoals de macht van de coach, de druk van competitie, de cultuur van lichamelijkheid, bepaalde gelegenheden (douche, kleedkamer, aanrakingen…), de hogere tolerantie van fysiek geweld in bepaalde sporttakken, de ambitie van jonge (top)sporters en het gebrek aan controle of opleiding van sommige vrijwilligers en begeleiders.
Eén op vier vrouwen die werkt in de cultuursector heeft het voorbije jaar ongewenste fysieke of seksuele toenaderingen ervaren terwijl één of vijf mannen een bepaalde vorm van grensoverschrijdend gedrag heeft meegemaakt.
Risicofactoren voor grensoverschrijdend gedrag in de (professionele) cultuursector zijn onder andere werkonzekerheid, de grote competitie en concurrentie en het onzekere toekomstperspectief. Daarnaast bevinden jonge mensen aan de start van hun carrière zich vaak in een kwetsbare positie. 

Brede steun voor de campagne

Verschillende organisaties en stakeholders uit ‘Sport’ en ‘Cultuur’ werden actief bij de ontwikkeling van de campagne betrokken, waaronder organisaties die slachtoffers van grensoverschrijdend gedrag een stem geven. Daarnaast sluit de campagne aan bij verschillende bestaande initiatieven die grensoverschrijdend gedrag willen aanpakken in de sport- en cultuursector.
 
De campagne kwam tot stand dankzij de ondersteuning van Wouter Beke, Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid, Gezin en Armoedebestrijding: “Eén op vier Vlamingen is lid van een sportvereniging, 7% van de Vlamingen is lid van een kunstvereniging en 5% is lid van een socio-culturele vereniging. Hoewel we weten dat grensoverschrijdend gedrag in die sectoren voorkomt, krijgt hulplijn 1712 hier relatief weinig oproepen over. Om die reden vind ik het belangrijk om aan Vlamingen die betrokken zijn bij geweld in die sectoren het signaal te geven dat ze 1712 kunnen contacteren.” Ook Jan Jambon, minister-president van de Vlaamse regering en minister van Cultuur en Ben Weyts, viceminister-president van de Vlaamse Regering en minister van Sport, steunen de campagne. 

Over hulplijn 1712 
1712 is een professionele hulplijn voor burgers die een vraag hebben over geweld, misbruik en kindermishandeling. 1712 is er zowel voor minderjarigen als voor volwassenen. 1712 is er voor slachtoffers, plegers en omstaanders van geweld. De hulplijn is gratis en anoniem. 1712 kun je elke werkdag telefonisch, via e-mail of chat bereiken. Meer info vind je op 1712.be 
1712 is een samenwerking tussen de Centra voor Algemeen Welzijnswerk en de vertrouwenscentra kindermishandeling.