Moderator laat slachtoffers en veroorzakers in gesprek gaan

Wat doet Moderator vzw precies?
“Wij organiseren bemiddeling tussen mensen die betrokken zijn bij strafbare feiten, waaronder verkeersongevallen. We proberen de verschillende partijen met elkaar in gesprek te laten gaan. Dat gebeurt altijd vrijwillig en vertrouwelijk: het werkt pas als mensen vrijuit kunnen spreken. Als mensen druk voelen van buitenaf, krijg je nooit een eerlijk gesprek. Bemiddeling is trouwens mogelijk in elke fase: meteen na het misdrijf, tijdens het gerechtelijk onderzoek of pas na de uitspraak.”

Hoe verloopt zo’n bemiddeling concreet?
“Er zijn allerlei instanties die betrokkenen bij een ongeval naar ons kunnen doorverwijzen: parket, politie, slachtofferhulp, vzw Rondpunt, lotgenotengroepen… Of soms doen betrokkenen dat op eigen initiatief. Wanneer iemand zich aanmeldt, leggen we eerst uit wat bemiddeling is en bekijken we wat we voor die persoon kunnen betekenen. Als zij graag verder willen, contacteren we eerst de andere partij, om te bekijken of die ook openstaat voor bemiddeling. Zoja, kunnen we van start gaan. Eerst organiseren we gesprekken met de partijen apart. Als ze beiden nood hebben aan een rechtstreeks gesprek met de andere partij, organiseren we dat. We bereiden zo’n gesprek wel eerst grondig voor met de beide partijen en begeleiden het ook.”

Zo’n gesprek gaat er vast erg emotioneel aan toe.
“Absoluut. Sommige slachtoffers zijn heel boos. Sommigen willen precies weten hoe het ongeval verlopen is: de veroorzaker is vaak de laatste die hun geliefde in leven heeft gezien. Anderen willen net aan de veroorzaker laten weten dat ze niét boos zijn, dat ze begrijpen dat er geen kwaad opzet in het spel was. En veroorzakers kampen op hun beurt vaak met zware schuldgevoelens, ook al hebben ze het niet opzettelijk gedaan. Alle emoties mogen er zijn, maar we verwachten wel dat de partijen respectvol met elkaar omgaan en openstaan voor elkaars verhaal. Doordat we alles goed voorbereiden, lukt dat meestal wel. Veel mensen voelen zich onzeker, maar dat proberen we te beperken door alle details vooraf te bespreken: wie is eerst aanwezig, welk lokaal is geschikt, wie komt eerst aan het woord, over welke thema’s willen beide partijen het wel of niet hebben, welke angsten en bezorgdheden zijn er…”

Biedt herstelbemiddeling ook een grote meerwaarde voor veroorzakers?
“Zeker. Veroorzakers vragen zelfs net iets vaker bemiddeling aan dan slachtoffers. Zij kampen vaak met enorme schuldgevoelens: een zware last om te dragen. En ze blijven er in veel gevallen alleen mee zitten. Slachtoffers kunnen meestal rekenen op meer ondersteuning, maar veroorzakers voelen zich soms een beetje aan hun lot overgelaten. Dan kan het veel deugd doen om je slachtoffer te horen zeggen dat hij jou niets meer kwalijk neemt en beseft dat jij ook lijdt.
Ons uitgangspunt bij bemiddeling is dat we altijd streven naar een win-win-situatie voor beide partijen. Die gelijkwaardigheid is cruciaal. Bij verkeersongevallen is er - anders dan bij moord of verkrachting bijvoorbeeld - doorgans wel een grote herkenbaarheid. Iedereen neemt deel aan het verkeer, iedereen kent wel iemand die betrokken was bij een verkeersongeval. Daardoor ontstaat er makkelijker wederzijds begrip: veel slachtoffers beseffen dat zij ook in de andere positie hadden kunnen zitten.
Maar de drempel voor betrokkenen om in gesprek te gaan blijft vaak groot. Mensen komen met loden schoenen en knikkende knieën naar zo’n gesprek. Maar nadien overheerst de opluchting. In het begin is de sfeer vaak heel gespannen en emotioneel, maar hoe verder het gesprek vordert, hoe meer mensen een ander beeld krijgen van elkaar. Dan voel je dat de sfeer kantelt. Dat is bijna magisch: je ziet toenadering en begrip ontstaan, waardoor mensen met een heel ander gevoel naar buiten stappen. Soms omhelzen de beide partijen elkaar zelfs. Dat is ook voor ons, bemiddelaars, heel emotioneel: te zien waartoe mensen in staat zijn, hoe krachtig zo’n gesprek kan zijn.”

Wat als een van de partijen niet in gesprek wil gaan?
“Dan bekijken we of er eventueel op andere manieren informatie kan worden uitgewisseld. Er zijn slachtoffers die een hele lijst met vragen hebben voor de veroorzaker, die dan per brief beantwoord kunnen worden. Maar er zijn ook slachtoffers die niet in gesprek willen gaan, omdat ze geen ‘gezicht’ op de veroorzaker willen plakken. Terwijl anderen dat net wél willen. We zullen niemand verplichten om in gesprek te gaan, maar we proberen hen wel te motiveren, omdat we zelf al hebben ervaren hoe helend het effect hiervan kan zijn.
In het verleden hebben we met ons project Samenspraak ook rond deze nood gewerkt. Daarvoor brachten we veroorzakers en slachtoffers van gelijkaardige strafbare feiten - onder andere verkeersongevallen - samen, met daarnaast ook enkele burgers. Onder leiding van bemiddelaars gingen zij met elkaar in gesprek, rond verschillende thema’s. Voor de deelnemers bleek dat heel helpend, ook al konden ze niet met hun ‘eigen’ veroorzaker of slachtoffer praten. Maar door een gebrek aan structurele middelen zit dit niet in ons reguliere aanbod.”

>> Betrokkenen kunnen zelf contact opnemen met Moderator vzw om een bemiddeling aan te vragen: www.moderator.be. 
>> Niet alleen slachtoffers, maar ook veroorzakers van een verkeersongeval kunnen terecht bij een lotgenotenvereniging. Maak kennis met Even Zeer vzw op weliswaar.be/evenzeer