'Ik wil luisteren weer sexy maken'

Evy steekt meteen van wal met een observatie uit de mediawereld: “Elke zender heeft wel een talkshow, maar ik heb nog nooit een luistershow gezien. Die benamingen zeggen al veel. Maar het zit in zoveel meer dingen. Als ik kijk naar mijn kinderen op school, worden ze vooral beloond als ze extravert en mondig zijn, als ze hun mening uiten. Luisteren lijkt minder gewaardeerd te worden, terwijl dat zo belangrijk is in hoe we omgaan met elkaar.” 

Polarisatie en regenbogen

Bij dat vele praten en delen van meningen valt het Evy op dat er steeds meer polarisatie is. “Nieuwssites scoren als ze een zware kop kunnen plaatsen. Maar Dirk De Wachter formuleerde het mooi: de wereld is niet zwart-wit, het is een hele regenboog. De kleuren bevinden zich in het midden, waar de meerderheid zich bevindt. Zoveel verschillende types persoonlijkheden en meningen, maar daar wordt amper naar geluisterd. Het gaat meer over de extremen die tegenover elkaar gezet worden, dan over de echte inhoud. Ik zou dan liever naar elkaar luisteren en zoeken naar wat verbindt, en op die manier oplossingen zoeken.”

“In plaats van die energie negatief te gebruiken om elkaar te bekampen, kan je diezelfde energie inzetten om dingen in beweging te zetten. Zo ontstond onze vzw We Are All Ears. Omdat ik graag iets wilde waar iedereen toegang toe had. We willen iedereen een stem kunnen geven. Het is tijd om die extremen het zwijgen op te leggen. De middengroep zwijgt vaak omdat de extremen het luidste roepen. Ook binnen de bedrijfswereld en in organisaties zie je dat vaak: in meetings zijn het de meest assertieve en extraverte types die durven spreken en gehoord worden, terwijl die introverte collega niet direct iets zegt. Dat wil niet zeggen dat hij geen waardevolle visie heeft.” 
De perceptie van luisteren
De perceptie rond luisteren is ook wat negatief. Luisteren is gehoorzamen, zo lijkt het, maar we beseffen misschien niet goed hoe waardevol luisteren kan zijn. “Het begint bij je eigen luistergedrag eens in kaart te brengen”, aldus Evy. “Hoe luister ik eigenlijk? Vaak luisteren we om ons doel te bereiken, om iemand ergens op te kunnen pakken of om onze eigen waarheid te kunnen zeggen. Dan moeten we eventjes luisteren, tot we kunnen zeggen: ah, ik heb dat ook een keer meegemaakt en toen heb ik dat probleem zo aangepakt. We willen vaak meteen een oplossing geven, terwijl luisteren niet altijd betekent dat je een probleem moet oplossen. Misschien wil die persoon gewoon een keer zijn of haar verhaal kwijt? En wie weet komt die zelf tot inzichten door het eens te mogen vertellen?” 

Luisterinvasies

We Are All Ears is al een paar keer een luisterinvasie gaan doen in woonzorgcentra. “Dan gaan we met mobiele opklapbare luisterbankjes ter plekke, en op die bankjes kunnen mensen naar elkaar luisteren”, legt Evy uit. “We luisterden naar vrijwilligers, werknemers, bewoners: dat was ontzettend verrijkend en vooral heel fijn. Je zou denken dat mensen gaan klagen en frustraties uiten, maar er kwamen diepmenselijke verhalen over waar het leven écht over gaat, over hoe mensen mekaar waarderen en appreciëren. In onze samenleving is het helaas niet echt de gewoonte om dat ook altijd uit te spreken. Elk bedrijf heeft wel een klachtendienst, maar ik ken er geen enkel met een complimentendienst. We verzamelden alle mooie verhalen in een overzichtje in de cafetaria van het woonzorgcentra, en dat zorgde echt voor verbinding tussen de bewoners, vrijwilligers en medewerkers.”
We Are All Ears wil ook specifiek verbinding zoeken tussen mensen uit verschillende generaties, achtergronden… Al is dat heel moeilijk door de manier waarop onze maatschappij tegenwoordig gestructureerd is. Vroeger hadden we ons dorp of onze gemeente en we kenden wat mensen in onze buurt. Dat waren dan mensen met verschillende achtergronden en beroepen die elk hun eigen taak hadden in de gemeenschap. Dat lijkt steeds meer weg te vallen Iedereen probeert zijn eigen tribe te creëren met gelijkgestemden, wat op zich ok is, maar dat maakt dat we de dingen binnen die tribe op dezelfde manier benaderen en dat we veel dezelfde gesprekken voeren. Op die manier kunnen we onze blik niet verruimen, integendeel. We denken dat we heel sociaal zijn, omdat we veel onder de mensen zijn, maar tegelijk zijn we nog nooit zo eenzaam geweest. Het is ook gemakkelijk voor media, politiek, voor bepaalde merken om mensen te profileren en in te delen in doelgroepen. Op de duur begin je jezelf ook in een hokje te zien. Maar we zijn zoveel meer dan dat hokje en we hebben zoveel met elkaar gemeen dat we soms niet meer zien, omdat we heel de tijd in onze eigen kring vertoeven. 

Betrokken medewerkers

Naast We Are All Ears startte Evy ook mee All Ears op. Hiermee gaan ze naar organisaties, verenigingen en bedrijven om luisteren te gebruiken om echt tot verbinding te komen op de werkvloer. “We proberen de mindset te veranderen: omzet halen is belangrijk, maar als je je omzet van morgen moet halen door je mensen vandaag extreem onder druk te zetten, dan verlies je die mensen morgen misschien wel aan een burn-out. Dat is op de lange termijn geen goed idee. Het is veel duurzamer om je mensen een stem te geven en te luisteren. Vaak zijn organisaties top-down georganiseerd. De baas beslist alles en op de werkvloer zijn mensen niet tevreden, ze draaien maar mee omdat ze geen stem hebben. Terwijl je ook kan vragen wat ze vinden van hoe het is georganiseerd. Wat kan er beter? Misschien zijn er quick wins die ervoor zorgen dat mensen zich beter voelen. Betrek je werknemers, en geef je mensen ook een zekere verantwoordelijkheid. Intrinsiek gedragen beslissingen hebben meer kan op slagen.”

Meer offline

Evy ging tijdens haar vakantie zoveel mogelijk offline. “Niet makkelijk als zelfstandige,” geeft ze toe, “maar ik dacht: practice what you preach. Ik wil mijn smartphone niet gebruiken om zomaar lege tijd op te vullen. Het kost wel wat moeite om van het scherm weg te raken. Maar we beseffen nog niet goed wat die constante prikkels met ons brein doen. Bij kinderen in ontwikkeling is dat zorgelijk. We zijn bezig met het grootste ongecontroleerde experiment ooit en beseffen het niet. Het is al te zien bij pre-tienerbreinen: als ze te vaak op schermpjes bezig zijn, veranderen hun hersenen, en niet op een goede manier. Ze nemen heel passief informatie op en slurpen die op. Terwijl als je zelf dingen doet en creatief bent, je actief met je brein bezig bent. Als kind heb ik me vaak verveeld, maar na een tijdje dook er altijd wel een idee op. Kinderen van nu lijken dat moeilijker te vinden en verwachten bijna constant iets: wat gaan we nu doen, wat gaan we nu kopen?” 

Menselijk contact

Algemeen lijkt het steeds moeilijker te worden om een mens te spreken te krijgen. “Probeer maar menselijk contact te krijgen bij een klantendienst. Een persoon aan de lijn krijgen is bijna onmogelijk. Onze kinderen krijgen info via smartschool, hebben een elektronische agenda vanaf het eerste middelbaar, ze maken hun oefeningen via een app. Jongeren durven soms al niet meer telefoneren. En dat is een vicieuze cirkel: hoe minder ze telefoneren, hoe onzekerder ze zich voelen. En hoe minder echte gesprekken ze voeren, hoe slechter ze worden in non-verbale signalen opvangen tijdens het luisteren.”
In haar podcast Alles Goed? is er gelukkig wel tijd om te luisteren naar mensen. “Het zijn verhalen uit het dagelijkse leven waar we allemaal mee te maken hebben, maar die we zelden langer dan vijf minuten bespreken. Ik ben blij met die podcast, omdat we daar tijd maken om naar ervaringsdeskundigen te luisteren. We kunnen bespreken hoe gewone mensen in het leven staan en met welke issues we allemaal een keer te maken krijgen. Het zorgt voor herkenbaarheid en het gevoel dat je niet alleen bent. Ik deel soms iets over mijn chronische migraine. Soms heb ik wel twintig dagen per maand zware hoofdpijn. Ik dacht vroeger dat ik de enige was en vroeg me af wat ik verkeerd deed. Maar als je verhalen van anderen hoort die dezelfde ervaringen en gevoelens hebben, doet dat zoveel deugd. Dat merk ik ook in de reacties van mensen. Ze zeggen dat het hen goed doet dat ik erover praat en dat ze zich minder alleen voelen. Het is eigenlijk zo eenvoudig: luisteren en je kwetsbaar durven opstellen. Het kan zoveel betekenen, dus ik wil luisteren weer sexy maken.”