Goesting in zorg doen groeien
“Zoveel verschillende jobs in de zorg! Er zijn er meer dan je denkt”, aldus een verraste leerling. Wat voor haar eerst een vage sector leek, vooral geassocieerd met ziekenhuizen en verpleegkundigen, blijkt door een simulatieworkshop plots veel breder en concreter. Geen theoretische lessen, maar een praktijkgerichte ervaring.
De zorg- en welzijnssector staat onder druk. De vraag naar zorg neemt toe, de bevolking vergrijst en het personeelstekort groeit. Meer jongeren warm maken voor zorg- en welzijnsberoepen is dan ook noodzakelijk. Een sterkere verbinding tussen onderwijs en zorgpraktijk, samen met een aantrekkelijker en realistischer beeld van zorgberoepen, is daarbij een cruciale hefboom.
Het Interreg Vlaanderen-Nederland project StimulanZ (S(t)imuLEREN in de zorg) brengt onderwijsinstellingen over de grens heen samen rond deze uitdaging. VIVES Hogeschool is een van de projectpartners. Met simulaties en trainingen willen de partners de afstand tussen onderwijs en arbeidsmarkt verkleinen. Er is bijzondere aandacht voor interprofessioneel samenwerken en technologische ontwikkelingen in de zorg.
Leren door te doen
Vanuit die betrokkenheid ontwikkelde en evalueerde VIVES Hogeschool zorginspiratiedagen. In deze oriënterende belevingsworkshops maken leerlingen uit het secundair onderwijs laagdrempelig kennis met de zorgsector. Niet via een traditionele uitleg, maar door zelf te ervaren. Dat is relevant omdat zij binnenkort belangrijke studiekeuzes maken. Een eerste concrete kennismaking kan later tot een zorgopleiding leiden.
Tijdens zo’n zorginspiratiedag gaan leerlingen zelf aan de slag. Ze doorlopen drie sessies: een simulatie, een zorgworkshop en een 360°-VR-beleving. In de simulaties komen de leerlingen terecht in realistische en herkenbare situaties. Ze moeten reageren, samenwerken en beslissingen nemen. In de simulaties oefenen ze onder meer eerste hulp bij verslikking of bij een brandwonde. In de zorgworkshops ligt de nadruk op het zelf uitvoeren van handelingen: wondzorg uitvoeren, het Heimlich-manoeuvre testen, fruit schillen met hulpmiddelen of een bloedafname. Voor veel leerlingen is dat een eerste kennismaking met technieken die ze voordien enkel vanop afstand kenden. Het zijn ervaringen die blijven hangen.
360° virtuele realiteit
In een 360°-VR-beleving, opgenomen in het AZ Delta met echte hulpverleners, volgen leerlingen het traject van de zestienjarige Jana na een fietsongeval. Ze ontdekken stap voor stap de vele gezichten van de zorg. Van de spoeddienst en radiologie tot verpleegkunde, sociaal werk, logopedie, ergotherapie, zorgtechnoloog, diëtiek, de logistieke medewerker, de zorgkundige, revalidatie en zorg aan huis. Leerlingen zien hoe verschillende zorgberoepen samen een traject vormen rond een zorgontvanger. Zorg verschijnt niet langer als een eenduidig beroep, maar als een brede wereld met uiteenlopende mogelijkheden en loopbanen.
Positieve reacties van leerlingen
In totaal namen er dit en vorig schooljaar 313 leerlingen uit West-Vlaamse secundaire scholen deel aan de workshops. Vooraf en na afloop vulden de leerlingen onlinevragenlijsten in over hoe ze het beleefden. Hun reacties waren uitgesproken positief. Ze vonden elke sessie interessant. Uit de bevraging blijkt dat leerlingen vooral leren uit praktijkgerichte en realistische ervaringen. De impact ging bovendien verder dan een aangename dag. Meer dan de helft van de leerlingen gaf na afloop aan na te denken over een job in de zorg.
Voor velen blijft het niet bij nadenken. Bij meer dan 60% groeit ook de motivatie om in de zorgsector te werken. Opvallend is dat de interesse in zorg bij veel leerlingen al vrij hoog lag voor hun deelname. De workshops zorgden dus niet zozeer voor een grote stijging, maar versterkten de positieve houding ten opzichte van zorgberoepen.
Het juiste moment
De resultaten tonen ook aan dat timing belangrijk is. Jongere leerlingen, bijvoorbeeld uit het tweede middelbaar, zijn nog sterk aan het oriënteren. Oudere leerlingen kiezen gerichter, hebben een duidelijker beeld van hun toekomst, en tonen ook meer interesse in zorgberoepen. Daarom lijkt het vierde middelbaar het ideale moment: net wanneer leerlingen een studiekeuze maken voor de derde graad en openstaan voor nieuwe perspectieven. Opvallend is dat leerlingen na afloop minder aangeven dat ze nog meer willen leren over zorgberoepen. Dat betekent dat hun beeld over de beroepen helderder is geworden.
Van kennismaking naar keuze
Soms verschuift er nog iets meer, en wordt de link met hun eigen toekomst persoonlijk. Een leerling zei expliciet dat hij er ernstig aan dacht om met de opleiding verpleegkunde te starten. Daar ligt de kracht van deze aanpak: leerlingen ontdekken zelf wat zorg inhoudt, welke rollen er zijn en waar hun eigen interesse ligt. Deze zorginspiratiedagen lossen het personeelstekort uiteraard niet meteen op, maar ze raken wel aan het begin van de keten: de studiekeuze. Die eerste ervaringen en nieuwe inzichten kunnen een zaadje planten dat kan groeien tot een bewuste keuze voor zorg.
>> Meer informatie over de realisaties binnen het Interreg Vlaanderen-Nederland StimulanZ project? Bezoek de kennisbank: https://interregvlaned.eu/stimulanz/kennisbank.