De beste zorg geven aan mensen

De sector is vrij nieuw voor u: hoe heeft u deze leren kennen in de eerste maanden?

Caroline Gennez: “Het is een heel warme en gemotiveerde sector. Als ik voorzieningen en organisaties in de sector bezoek, zie ik telkens hetzelfde: mensen die elke dag keihard werken om iedereen de best mogelijke zorg te geven. De media leggen veel nadruk op wat fout loopt, maar er gaat ook zoveel goed. Die positieve verhalen wil ik meer naar buiten brengen.”

Er gaat meer dan 1 miljard euro extra naar de zorg. Maar welzijn en gezondheid zal op het vlak van budget altijd het beleidsdomein van ‘nooit genoeg’ zijn. Welke andere ingrepen zijn er nodig?

“Die extra investering van 1,2 miljard euro is een historisch bedrag. Maar inderdaad, enkel ‘meer geld’ zal niet voldoende zijn om alle problemen op te lossen. Daarom gaan we met deze regering ook hervormen. Ik wil vooral inzetten op vijf grote werven: kinderopvang, ouderenzorg, personen met een handicap, jeugdhulp en mentaal welzijn. En over die werven heen zie ik twee grote prioriteiten: betere lonen en arbeidsvoorwaarden voor het zorgpersoneel, zodat we meer mensen kunnen aantrekken en houden in de sector, en een lagere werkdruk. Daarnaast gaan we voor vereenvoudiging, zodat de planlast naar beneden gaat en het zorgpersoneel zich weer kan bezighouden met de kern van hun job: de beste zorg geven aan mensen.”

Covid heeft er bij sommigen flink ingehakt, vooral bij jongere mensen die er tot op de dag van vandaag de nasleep van voelen. Wat zullen de prioriteiten zijn in de geestelijke gezondheidszorg?

“We leven in een steeds complexere wereld, waarin we altijd verwacht worden ‘aan’ te staan. Door sociale media vergelijken we ons voortdurend met anderen. Steeds meer mensen krijgen het – mede daardoor – mentaal moeilijker. En niet alleen jongeren. Uit een studie van de VUB blijkt dat één op tien ouderen in Vlaanderen zichzelf verwaarloost en zich eenzaam voelt. Dus ik wil ervoor zorgen dat iedereen toegang heeft tot betaalbare, laagdrempelige mentale gezondheidszorg, dicht in de buurt. Maar ieder van ons draagt een verantwoordelijkheid. Ik wil mensen aanmoedigen meer over mentaal welzijn te praten. Neem de tijd om even te luisteren naar familie, vrienden, buren. Dat kan al zo veel doen.”

Vanaf januari krijgen personen met een handicap die tot nu toe maar een deel van hun zorgbudget kregen, hun volledige budget. Maar er zijn nog steeds wachtlijsten. Welk perspectief kan u die mensen bieden?

“Ook voor personen met een handicap maken we bijna een half miljard euro extra vrij deze legislatuur. In 2025 zullen we de wachtlijsten voor de mensen met de grootste zorgnood definitief kunnen wegwerken. Daarbovenop komt er onmiddellijk extra geld voor minderjarigen met een handicap. En de 1.100 mensen die deelnamen aan het experiment van de deelbudgetten krijgen vanaf januari 2025 een volledig budget uitbetaald. Maar er zullen ook hervormingen nodig zijn. Die zullen we samen met de sector aanpakken.”

Er wordt allang gevraagd iets te doen aan de kindratio in de crèches: negen kinderen per begeleider is te veel. Zal deze verder dalen de komende jaren?

“De kindratio is al gedaald, en gaat nu richting één op zeven. Belangrijk is dat de kindbegeleiders een goed loon krijgen en dat de werkomstandigheden verbeteren, zodat de sector meer mensen kan aantrekken en ze ook kan houden. Als je goed wordt betaald, af en toe op adem kan komen, je kan bezighouden met kerntaken met een draaglijke werkdruk, dan zal je niet zo snel uitvallen. Nieuwe opvangplaatsen zullen vooral inkomensgerelateerd zijn. Dat drukt de prijs voor ouders, en verplicht de werkgevers om betere lonen en arbeidsvoorwaarden aan te bieden.”

Cijfers van dak- en thuisloosheid stijgen licht. Hoe zorgen we dat deze evolutie gekenterd raakt?

“Het is ontzettend belangrijk om dak- en thuisloosheid niet alleen te bestrijden, maar ook te voorkomen. Een betaalbare woning vinden is voor steeds meer mensen een hele uitdaging. Mijn collega Melissa Depraetere zal 6 miljard investeren in het bouwen en renoveren van sociale woningen. Daarnaast werken we samen aan een actieplan dat vooral inzet op de Housing First-aanpak: eerst een dak boven je hoofd, dan volgt de rest. In Finland blijkt dat elke euro die in Housing First geïnvesteerd werd, tweeënhalve euro oplevert aan uitgespaarde ziekenhuiskosten en sociale steun.”

Om aan al het bovenstaande een oplossing te kunnen bieden, zullen we veel personeel nodig hebben. Hoe maken we werken in de zorg aantrekkelijk?

“Goede loons- en arbeidsvoorwaarden én voldoende collega’s vormen sowieso het fundament. Alleen zo maken we jongeren warm voor een duurzame carrière in zorg of welzijn. Het verminderen van de regeldruk en de papierlast maakt ook deel uit van datzelfde verhaal. Dat is essentieel als we willen dat hulp- en zorgverleners opnieuw de tijd en ruimte hebben om te doen wat ze het beste doen: zorgen en ondersteunen.”