Praat over condooms
Als gezondheidsprofessional speel je een belangrijke rol bij het informeren en begeleiden van jongeren op het gebied van seksuele gezondheid. Een open gesprek over condooms helpt hen om veilige en verantwoorde keuzes te maken. Maar waar begin je? Sensoa licht toe waarom kennis, vaardigheden en attitudes belangrijk zijn om jongeren te motiveren om een condoom te gebruiken.
Kennis en vaardigheden: leg de basis
Door open te praten met jongeren over drempels, voordelen en normen, help je hen om weloverwogen keuzes te maken. Jongeren hebben niet alleen informatie nodig, maar ook praktische vaardigheden. Waar koop je condooms? In de apotheek, een supermarkt, een drogisterij, online of gratis via gezondheidscentra en scholen? Bespreek wat voor hen het meest toegankelijk is.
Hoe doe je een condoom om en hoe haal je hem eraf? Demonstreren kan in het begin ongemakkelijk voelen, maar het is essentieel. Uit het Groot Condoomonderzoek waarin Sensoa meer dan 16.000 Vlamingen bevroeg over condoomgebruik (2024) blijkt dat jongeren condooms vaak te laat aandoen of afhalen, wat het risico op soi’s of ongeplande zwangerschappen vergroot. Oefenen met het aandoen van een condoom geeft zelfvertrouwen.
Er zijn verschillende maten en types condooms. Slechts 18% van de jongeren vindt dat het condoom goed past. Een condoom dat niet goed past, scheurt of glijdt makkelijker af. Het is dus belangrijk om te gaan uitproberen en een condoom te zoeken dat het best bij hen past.
Begrijp de sociale en culturele context
Uit Het Groot Condoomonderzoek weten we dat mensen condooms effectief vinden en gebruiken, maar dat condooms falen als het aankomt op gebruiksplezier. Kennis alleen is dus niet genoeg om condooms te gebruiken. De houding van jongeren tegenover condooms wordt beïnvloed door hun omgeving, normen en waarden. Hoe staan hun vrienden of peers ertegenover? De houding van peers bepaalt sterk hoe jongeren zelf tegen condooms aankijken. Ook stigma, religieuze waarden of culturele normen kunnen het gebruik beïnvloeden.
Wat vinden jongeren bovendien zelf van condooms? Sommigen zien ze als een noodzakelijk kwaad, anderen als een teken van verantwoordelijkheid. Laat jongeren met elkaar in discussie gaan over de voor- en nadelen. Een open gesprek hierover helpt barrières te herkennen en te overwinnen.
Wat houdt jongeren tegen?
Jongeren ervaren verschillende drempels om condooms te gebruiken. Het is belangrijk om die te erkennen en te bespreken. Want het is ongeloofwaardig om te doen alsof er alleen maar voordelen zijn aan condooms.
Zo weten toch nog wel wat jongeren niet goed hoe het condoom aan de man te brengen: praten over condooms met een nieuwe partner is niet voor iedereen gemakkelijk. Hoe begin je eraan? De nieuwe Sensoa-campagne brengt tips en tricks over een condoomgesprek samen op PraatoverCondooms.be. Jongeren hebben vaak ook veel vertrouwen in hun partner: “Ik ken mijn partner goed, dus een condoom is niet nodig.” Als gezondheidsprofessional kan je benadrukken dat soi’s niet altijd zichtbaar zijn en dat iemand vertrouwen hem of haar niet noodzakelijk ook ‘soi-vrij maakt.
Condooms verminderen dan misschien wel het fysieke gevoel, maar er zijn ook voordelen, zoals een ‘proper gevoel’ en gemoedsrust. Daarnaast hoeft een condoom aandoen de sfeer niet te verbreken. Met een minimum aan inventiviteit kan je er een onderdeel van de seks van maken.
Maar wat als je denkt dat je sekspartner geen condoom wil gebruiken? Jongeren hebben soms schrik voor afwijzing als ze het onderwerp ter sprake brengen. Dit zien we ook vaak bij mannen die seks hebben met mannen. Toets het af, misschien is de partner net blij dat de ander daarover begint.
Voor veel jongeren is de prijs van condooms een obstakel. Laat hen weten dat sommige jeugdorganisaties, (hoge)scholen en jeugddiensten gratis condooms aanbieden. Gebrek aan risico-inzicht is nog een reden waarom jongeren soms geen condoom gebruiken. Veel jongeren onderschatten het risico op soi’s of ongeplande zwangerschappen. Of ze vinden het ‘gedoe’. Maar oefening baart kunst. Moedig jongeren aan om vooraf te oefenen met een condoom. Dit kan soms ook helpen bij angst voor erectieverlies. Je kan uitleggen dat dit zeldzaam is en dat wie al eens geoefend heeft, waarschijnlijk minder zenuwachtig zal zijn.
Voordelen van condoomgebruik bespreken
Condooms blijven ontegensprekelijk de enige methode die zowel tegen de meeste soi’s als ongeplande zwangerschappen beschermt. Op die manier zorgen ze voor gemoedsrust. Weten dat je veilig hebt gevreeën, geeft rust in je hoofd. Condooms gebruiken is ook een teken van respect. Het toont dat je om je eigen gezondheid en die van je partner geeft.
Wat kan je nog doen?
Je kan als gezondheidsprofessionals gratis condooms aanbieden aan jongeren. Deze kan je bestellen bij bij Sensoa. Voorlopig kan je enkel condooms bestellen voor vorming en counseling, vanaf 2027 zal dat voor meer initiatieven kunnen.
Sensoa lanceert ook een campagne voor jongvolwassenen over praten over condooms. In deze campagne staan tips centraal om makkelijker te praten over condooms met een nieuwe sekspartner. Het materiaal van deze campagne kan je gratis bestellen op sensoa.be. Wil je meer weten over hoe je als hulpverlener of leerkracht kan praten over condooms met je cliënt of leerling? Bekijk dan de gratis webinars op sensoa.be