Meeste Vlamingen zijn mentaal veerkrachtig, maar er is een tweedeling
Sciensano publiceerde in de Preventiebarometer nieuwe cijfers over mentaal welbevinden in Vlaanderen, en de factoren die daar een rol in spelen. Daaruit blijkt dat zeven op tien volwassen Vlamingen veerkrachtig zijn. Experten van het Vlaams Instituut Gezond Leven wijzen er wel op dat achter deze cijfers een belangrijke tweedeling schuilgaat.
Vanaf 2026 is mentaal welbevinden als een volwaardig preventieprogramma opgenomen in doelstelling Gezonde Generatie van de Vlaamse overheid. Geestelijke gezondheid gaat immers niet alleen over de afwezigheid van problemen, maar ook over je goed voelen, goed kunnen functioneren, en betekenis ervaren in je leven. Veerkracht is daarbij een belangrijke factor.
“De Preventiebarometer heeft voor het eerst veerkracht gemeten in een representatieve Vlaamse steekproef, met een gevalideerd meetinstrument,” zegt Marie Vermote van Sciensano. “We zien dat ongeveer 7 op de 10 volwassen Vlamingen over een normale tot hoge veerkracht beschikt: ze kunnen met stress en tegenslag omgaan, en verdergaan na moeilijke momenten. Maar er is ook een groep met een lagere veerkracht. Daar ligt een belangrijke opdracht voor preventie.”
Ook andere instrumenten van de Preventiebarometer die aspecten van mentaal welbevinden meten, wijzen in dezelfde richting: ondanks goede algemene cijfers, zijn bepaalde profielen duidelijk kwetsbaarder. Het gaat om jongvolwassenen, vrouwen, en mensen met een lager opleidings- of inkomensniveau. Bovendien ervaren zij ook systematisch meer belemmeringen voor hun mentaal welbevinden, zoals een gebrek aan persoonlijke handvatten om met moeilijke emoties of situaties om te gaan, vooroordelen en stigma, en de negatieve invloed van hun fysieke leefomgeving.
Daarom pleit het Vlaams Instituut Gezond Leven voor een tweesporenbeleid: enerzijds het versterken van individuele veerkracht en vaardigheden via laagdrempelige instrumenten, zoals Expeditie Geluk, NokNok en Geluksmakers. Anderzijds is er nood aan investeringen in de omgeving waarin mensen leven en opgroeien, zoals betaalbare en toegankelijke zorg, werkbaar werk, sociale verbondenheid en een gezonde leefomgeving.
“Het is belangrijk om van jongs af aan te investeren in omstandigheden die mentaal welbevinden ondersteunen, en om doorheen de gehele levensloop aandacht te hebben voor de factoren die daarop een invloed hebben,” zegt Daan Gielen, expert mentaal welbevinden van Gezond Leven.
Het brede maatschappelijke draagvlak is voor Gezond Leven misschien wel de belangrijkste conclusie uit deze Preventiebarometer: negen op de tien Vlamingen steunt meer ondersteuning voor kwetsbare groepen. Bijna evenveel Vlamingen hechten belang aan activiteiten die sociale verbondenheid bevorderen en eenzaamheid verminderen. Dat vraagt om een geïntegreerd beleid, over de grenzen van gezondheid, onderwijs, werk en lokale besturen heen, met de nieuwe gezondheidsdoelstelling Gezonde Generatie als consequente vertaling daarvan.
De Preventiebarometer is een onderzoek van Sciensano in opdracht van het Departement Zorg. De Preventiebarometer bevraagt verschillende thema’s. Naast de resultaten over geestelijke gezondheid verschenen eerder dit jaar ook al rapporten over alcohol-, tabak- en cannabisgebruik, eetgedrag, beweging, sedentair gedrag en seksuele gezondheid.
Je vindt het volledige rapport op de website van Sciensano.