gezondheid
Zorg zonder stigma voor mensen met hiv
Makkelijk en snel mee met de basics over hiv in de zorg
Soms voelt verplegend personeel zich ongemakkelijk bij het verzorgen van iemand met hiv. Angst kan hiervan de oorzaak zijn, en die kan dan weer voortkomen uit onwetendheid of verouderde denkbeelden over leven met hiv. Eens mensen de basics kennen en beseffen dat de overdrachtskans van hiv door iemand onder behandeling bijzonder klein is, stelt dat gerust. Daarom ontwikkelde Sensoa de gratis onlinecursus ‘Hiv in de zorg’.
Tussen 2018 en 2020 deed Sensoa een bevraging bij mensen met hiv over hun noden. Daaruit bleek dat mensen met hiv soms met angst naar hun zorgverleners stapten. Ze zijn bang voor afwijzing of om anders behandeld te worden. Want de wetenschap mag dan veel vooruitgang geboekt hebben in de behandeling van hiv, de mythes en irreële angst rond het virus lijken soms resistent.
Ook zorgverstrekkers gaven aan dat ze zich soms onzeker en oncomfortabel voelen als ze zorg verlenen aan mensen met hiv. Ze zijn bang voor een accidentele besmetting. Die angst komt voort uit (te) weinig professionele kennis over een hiv-infectie en weinig praktische ervaring met het verlenen van zorg aan iemand met hiv.
“Een belangrijk inzicht is dat de overgrote meerderheid van mensen met hiv eigenlijk een niet-detecteerbare virale lading heeft en dus de ziekte niet meer kan overdragen. Ik leerde ook dat het bespreken van een positieve hiv-status met de zorgvrager heel belangrijk is, om de 'zelfstigmatisering’ door mensen met hiv te doorbreken”, aldus Marianne Vanbellinghen van de Opleiding Vroedkunde aan de Erasmushogeschool Brussel. “Er werd ook benadrukt dat de standaard hygiënische maatregelen altijd voldoende zijn. Er is geen nood aan extra of overdreven voorzorgsmaatregelen bij patiënten met hiv. Het is belangrijk om correcte zorg te bieden zonder deze patiënten anders te behandelen of te stigmatiseren”, zegt Lani Noël, studente vroedkunde aan de Erasmushogeschool Brussel.
Voor elke zorgprofessional
Naast de basisinformatie over de werking van hiv, de behandeling en de preventie bevat de onlinecursus ook getuigenissen over leven met hiv en tips van professionelen. De cursus gaat dieper in op de professionele risico’s en voorzorgsmaatregelen bij zorg aan iemand met hiv en het beroepsgeheim en discretie over hiv. Het doel van de cursus is de zorgrelatie tussen zorgprofessional en iemand met hiv te vergemakkelijken.
“De cursus ‘normaliseert’ de zorg voor deze mensen en ondergraaft bestaande vooroordelen, wat heel goed is. Soms was er in het verleden stress bij een acute opname in de verloskamer met een vermoeden van snelle arbeid. Dan was snel handelen vereist om de aangewezen medicatie te geven met het oog op minimale transmissie van moeder op kind”, aldus Marianne. “Ik vond vooral de getuigenissen erg waardevol, omdat die een beter beeld gaven van de ervaringen van mensen die leven met hiv. In de standaardlessen ligt de focus vaak vooral op de medische en wetenschappelijke aspecten, terwijl er minder aandacht is voor de psychosociale impact van een hiv-diagnose. Dit is nochtans een belangrijk onderdeel, aangezien een diagnose voor veel patiënten emotioneel zwaar kan zijn”, vult Lani aan.
De cursus sluit aan bij andere thema's in het verpleegkundige curriculum, zoals standaard voorzorgsmaatregelen, discretie, beroepsgeheim en diversiteit. De cursus is er voor verpleegkundigen en zorgkundigen in allerlei zorgsituaties, zoals het ziekenhuis, de thuiszorg en woonzorgcentra en voor studenten verpleegkunde. Hij is ook nuttig in andere settings, zoals psychiatrie of gehandicaptenzorg, waar ook fysieke zorg gegeven wordt. Met andere woorden, voor elke zorgprofessional die al dan niet sporadisch in contact kan komen met mensen met hiv.
Interactief, in de praktijk getest en met certificaat
‘Hiv in de zorg’ is interactief opgebouwd. Informatie wordt afgewisseld met oefeningen. In een aantal korte video’s komen zowel mensen met hiv als professionelen uit de zorg aan het woord. Met de vergaarde kennis oefent de cursist drie reële casussen. De cursus doorlopen duurt ongeveer anderhalf uur. Je kan op elk moment pauzeren. Het cursusmateriaal werd samengesteld in samenwerking met verschillende professionelen uit de zorg, docenten verpleegkunde en met de medewerking van mensen met hiv. Hij is getest bij verpleegkundigen in de verschillende settings en studenten verpleegkunde. Wie goed scoort in de eindquiz na het doorlopen van de cursus, krijgt een certificaat.
“Het certificaat dat we na het afronden van de cursus kregen, vind ik een meerwaarde. Het geeft mij de mogelijkheid om tijdens stages en later in het werkveld aan te tonen dat ik over de nodige kennis beschik om patiënten met hiv op een veilige, correcte en respectvolle manier te verzorgen”, besluit Lani.
De cursus is gratis te volgen via het onlineleerplatform van Sensoa (Sensoa Academie), na het aanmaken van een profiel. Ziekenhuizen en zorginstellingen kunnen de cursus ook op hun eigen leerplatform plaatsen voor inscholing of bijscholing.