“We zijn niks zonder zorg en welzijn. Haal dat weg, en we verliezen de kern die een samenleving bij elkaar houdt.”
Begin mei volgde Saïda Sakali Candice De Windt op als zorg- en welzijnsambassadeur. In deze functie zal ze ijveren voor een positieve beeldvorming en aantrekkelijkheid van zorg- en welzijnsberoepen.
Voor wie de functie van zorg- en ambassadeur nog niet kent, legt Saïda graag even uit wat deze inhoudt: “Ik vorm de brug tussen het beleid en het werkveld. Enerzijds luister ik naar noden en bezorgdheden op de werkvloer in zorg en welzijn, en die signalen koppel ik terug naar het beleid. Anderzijds ben ik er ook om beleidskeuzes uit te leggen aan de sector, in dialoog met de verschillende actoren. Maar wat me nog het nauwst aan het hart ligt, is de positieve beeldvorming van de zorg- en welzijnsberoepen, om meer mensen warm te maken voor deze jobs in deze sectoren. Bij de Koning Boudewijnstichting werkte ik rond sociale innovatie, en deden we onderzoek naar wanneer een interventie in sociaal werk geslaagd is in de hulp aan kwetsbare groepen bij sociale voorzieningen. Zo lijkt het aanbieden van gezonde schoolmaaltijden een kleine ingreep, maar dat heeft niet alleen invloed op de gezondheid van jonge kinderen, maar ook op hun leervermogen. Als je de maatschappelijke kosten-baten-analyse maakt, merk je dat elke euro die in een schoolmaaltijd geïnvesteerd wordt zich meermaals terugverdient in de jaren die volgen, ook op de arbeidsmarkt later. Onderzoek uit het buitenland heeft dat aangetoond. We hebben curatieve zorg nodig, maar je moet de hele keten meenemen, en die begint voor mijbij preventie. Daar leg ik graag de nadruk op.”
Positieve verhalen binnen een geïntegreerde zorg
Saïda vindt dat de sector zichzelf vaak in de voet schiet door het te hebben over wat er niet goed loopt. Met alle gevolgen van dien voor het imago en de instroom in de sector. “We hebben er alle belang bij om positieve verhalen te brengen. Er is veel excellentie en toptalent aanwezig”, vertelt ze stellig. “Er zijn vernieuwende aanpakken die uitgaan van innovatieve arbeidsorganisatie, met veel zelfsturing, met aandacht voor de combinatie werk en gezin. Die mogen we wel eens wat vaker in de kijker zetten. Onderzoek maar ook praktijk toont aan dat we de autonomie van de medewerkers nog kunnen vergroten, en hen meer verantwoordelijkheid geven via onder meer gedeeld leiderschap. En dat alles in relatie tot de wensen en noden van de bewoners, patiënten of cliënten voor wie ze zorgen.”
“We zijn niks zonder zorg en welzijn. Haal dat weg en de samenleving valt uit elkaar. Zorg geeft warmte in de samenleving, het gaat letterlijk om samen leven, over wie we zijn. Dat moet meer op de voorgrond komen, en niet verkokerd elk in een eigen hoekje, maar allemaal samen. We moeten zorg en welzijn integraal bekijken. Ik ijver als ambassadeur niet enkel voor het beroep van de verpleegkundige, maar voor een meer geïntegreerde zorg: verschillende disciplines die zich rond een persoon met zorg- of ondersteuningsnood verzamelen om aan een gemeenschappelijk zorgdoel te werken.”
Levenslang leren en innovatie
“We gaan onze zorg anders moeten organiseren gelet op de demografische ontwikkelingen die op ons afkomen”, aldus Saïda. “Verzorgenden bijvoorbeeld moeten levenslang kunnen leren, en extra taken kunnen aanleren op de werkvloer om te kunnen doorstromen naar andere functies eventueel via een leerladder. Zo zorg je ervoor dat mensen niet alleen instromen, maar ook blijven. De waardering van de verzorgenden die instromen is soms nog onvoldoende, lijkt me. Het zijn zij die af en toe nog even tijd kunnen maken voor een babbeltje met een patiënt, maar toch lijkt de waardering voor een gespecialiseerde arts soms nog groter.”
“Innovatie en zorgtechnologie zullen we moeten inzetten om het werk werkbaar te houden, zeker in tijden van personeelstekort.” Saïda heeft een treffende anekdote om dat te illustreren: “Ik was op bezoek in een revalidatieziekenhuis waar ze in de weekends soms onderbemand zijn. Degene die de maaltijden moest bedelen moest een hele zware kar in haar eentje duwen, en dat lukte bijna niet. Waarom hebben we daar nog geen elektrisch rollende kar voor? Ik denk dat we ons soms nog wat meer kunnen laten ondersteunen door technologie.”
En om te weten waar we die kunnen inzetten, is het belangrijk om te luisteren naar zorgmedewerkers: “Wat maakt de job zwaar en wat kan jou daarin helpen? Als die fysieke werklast naar beneden gaat, kan er misschien meer ruimte komen voor connectie en fijnere kanten van de job. Werkbaar werk is belangrijk, zo kunnen we talent aantrekken naar de sector. Zorg en welzijn zorgen voor verbinding in de samenleving, dat moeten we meer mensen doen beseffen.”
Het kleine helpen
Saïda is ervan overtuigd dat we allemaal ons steentje kunnen bijdragen om de zorg te ontlasten. “Wie zich inzet voor een ander, is minder snel depressief”, weet ze bovendien. “Het kan soms in iets kleins zitten, al is het maar een kort praatje met de oudere buren of eens een boodschap meebrengen voor wie even minder goed te been is. Over kinderen opvoeden wordt wel eens gezegd: ‘it takes a village to raise a child’, maar eigenlijk geldt dat van de geboorte tot en met de latere levensjaren: it takes a village om te zorgen voor een warme en zorgzame samenleving.”