Nieuwe methodieken voor suïcidepreventie bij mannen, kinderen en jongeren

In 2023 overleden in Vlaanderen 887 mensen door zelfdoding. Ongeveer drie op vier van hen waren mannen. Bij jongeren tussen 15 en 19 jaar is zelfdoding de belangrijkste doodsoorzaak. Deze cijfers benadrukken het belang van gerichte suïcidepreventie.

Vlaams Actieplan Suïcidepreventie

Al sinds 2006 werkt Vlaanderen vanuit het Departement Zorg beleidsmatig aan suïcidepreventie. Vandaag is het derde Vlaams Actieplan Suïcidepreventie (2022–2030) van kracht, met als doel om het aantal zelfdodingen in Vlaanderen met 10% te doen dalen tegen 2030. Dit actieplan bundelt verschillende strategieën en concrete acties, met bijzondere aandacht voor kwetsbare groepen zoals mannen, kinderen en jongeren. Voor deze groepen werden er recent nieuwe methodieken gelanceerd.

Nooit één oorzaak

Zelfmoordgedachten en gedrag hebben nooit één oorzaak. Ze ontstaan door een combinatie van verschillende factoren zoals genetische kwetsbaarheid, stresserende levensgebeurtenissen en psychologische factoren, bijvoorbeeld hoe iemand omgaat met emoties en stress. Gelukkig zijn er ook beschermende factoren die het risico op zelfdoding kunnen verkleinen. Steun van vrienden, familie of andere vertrouwenspersonen en professionele hulp kunnen daarin een belangrijk verschil maken. Daar kan iedereen aan bijdragen.

Maak contact

Het is niet altijd eenvoudig om te herkennen wanneer iemand het moeilijk heeft of aan zelfdoding denkt. Soms zeggen mensen expliciet dat ze niet meer willen leven, maar vaak zijn de signalen subtieler, zoals veranderingen in het gedrag. Bij mannen en jongeren worden zelfmoordgedachten minder vaak rechtstreeks uitgesproken. Daarom is het belangrijk alert te zijn voor signalen én contact te maken. Dat kan door nabij te zijn en het gesprek niet uit de weg te gaan. Je zet iemand niet aan tot zelfmoord(gedachten) door ernaar te vragen. Integendeel, door ernaar te vragen kan je net een verschil maken.

>> Meer info over hoe je dit kan doen, kan je lezen op www.zelfmoord1813.be.

Kom uit je Kop: nieuwe methodieken voor mannen

Een nodenbevraging van VLESP toont aan dat er zowel nood is aan sensibilisering van mannen en hun omgeving zelf, als aan ondersteuning van hulpverleners die met mannen werken.

De sensibiliseringscampagne Kom uit je Kop, ontwikkeld in samenwerking met e5, wil het taboe rond mentaal welzijn en zelfmoordgedachten bij mannen doorbreken. De campagne werd uitgewerkt samen met mannen die in het verleden aan zelfmoord dachten: ze dragen T-shirts die de indruk geven binnenstebuiten bedrukt te zijn. Ze nodigen mannen uit om het innerlijke naar buiten te brengen. De campagne wil mensen aanmoedigen te surfen naar KomUitJeKop.be, een volledig vernieuwde website met getuigenissen, informatie en concrete handvatten voor mannen met zelfmoordgedachten en hun omgeving.

Meer dan de helft van de mannen met zelfmoordgedachten zoekt geen professionele hulp, dat is veel meer dan bij vrouwen. Daarnaast stoppen mannen de behandeling vaak sneller. Een mogelijke verklaring is dat het huidige zorgaanbod niet altijd voldoende aansluit bij hun noden en verwachtingen. Daarom ontwikkelde VLESP een e-learningmodule voor hulpverleners met theorie, casussen en oefeningen. De module vergrootte bij deelnemers het zelfvertrouwen en de ervaren bekwaamheid in het begeleiden van mannen met zelfmoordgedachten.

>> Meer informatie vind je op www.komuitjekop.be

Spark en Sparcours voor kinderen en jongeren

Tot nu toe ontbrak het in Vlaanderen aan concrete methodieken voor kinderen en jongeren met zelfmoordgedachten. Daarom ontwikkelde VLESP de gratis app Spark om kinderen en jongeren te ondersteunen in het omgaan met zelfmoordgedachten. De app biedt onder meer een persoonlijk Safety Plan dat toont wat je kan doen als het moeilijk gaat. Het bevat ook tools voor moeilijke momenten, betrouwbare info over zelfmoordgedachten en contactgegevens van hulplijnen. Spark werd samen met jongeren en hulpverleners ontwikkeld en in een pilootstudie positief geëvalueerd door jongeren.

Praten over zelfmoord blijft vaak moeilijk, zeker bij kinderen en jongeren die hun gedachten en gevoelens niet altijd goed kunnen verwoorden. Om hulpverleners hierbij te ondersteunen werd SParcours ontwikkeld: een kaartenset met drie SuïcidePreventie-parcoursen om het gesprek aan te gaan. De set bestaat uit een babbel-, teken- en wandelparcours. Ook dit materiaal werd samen met jongeren en hulpverleners ontwikkeld en positief geëvalueerd door hulpverleners.

>> Meer informatie over Spark en SParcours vind je op www.zelfmoord1813.be.