‘Digitalisering is een middel om zorg toegankelijker, kwalitatiever en efficiënter te maken’
Digitale toepassingen vinden steeds meer hun weg in zorg en welzijn, van beeldbellen tot slimme platformen voor gegevensdeling en ondersteuning. Met het project ‘Realiseren van een geïntegreerd beleid rond digitale zorg en ondersteuning’ krijgt die digitale evolutie een duidelijke richting. Stijn Custers en Wouter De Jonghe van het Departement Zorg leggen uit wat dit kan betekenen voor het werkveld.
Waarom dit project?
Stijn Custers, beleidsmedewerker bij het Departement Zorg, ziet al een hele tijd heel wat initiatieven rond digitalisering ontstaan: “Er was onlinehulp, er waren projecten rond gegevensdeling en er waren toepassingen die beleidsinformatie of onderzoek ondersteunden. Bij de overheid zelf ontwikkelen we instrumenten zoals BelRAI en Alivia. Al die puzzelstukken bestaan en met dit project brengen we ze steeds meer samen in een geheel. Zo kunnen we een geïntegreerd verhaal vertellen: waar willen we met digitale zorg en ondersteuning naartoe, en welke randvoorwaarden zijn nodig? In de visietekst rond het project hanteren we volgende definitie van digitale zorg en ondersteuning: ‘het geheel van digitale toepassingen en processen die bijdragen aan kwaliteitsvolle, toegankelijke en inclusieve zorg en ondersteuning, waarbij technologie steeds aanvullend is en nooit een doel op zich vormt.’”
Volgens IT-expert Wouter De Jonghe is dat ook voor de buitenwereld essentieel: “Vanuit de samenleving is er een duidelijke verwachting dat de overheid de zorgsector ondersteunt met digitale innovaties. Maar voor zorggebruikers of organisaties leek het vaak alsof we zomaar platformen of apps lanceerden, zonder samenhang. Met dit project tonen we dat digitalisering geen doel op zich is, maar een middel om zorg toegankelijker, kwalitatiever en efficiënter te maken. Op lange termijn moet dit bijdragen aan een geïntegreerde zorg waarin technologie een belangrijke motor is om de levenskwaliteit van mensen te verbeteren.”
Waar draait digitale zorg en ondersteuning om?
Digitale zorg en ondersteuning gaat veel verder dan alleen maar onlinehulp of gegevensdeling. Het gaat om een brede waaier aan toepassingen: chathulp, beeldbellen en apps die contact met hulpverleners vergemakkelijken, platformen zoals BelRAI en Alivia die processen stroomlijnen, of data die gebruikt worden om de kwaliteit van zorg te verbeteren.
Stijn Custers: “De essentie is dat al die initiatieven niet los van elkaar mogen staan. We hebben een geïntegreerde visie nodig die richting geeft en die ervoor zorgt dat digitale zorg en ondersteuning altijd een meerwaarde betekent, zowel voor de gebruiker, de professional en als voor de samenleving.”
Daarbij speelt een aantal belangrijke randvoorwaarden. Digitalisering is nooit een doel op zich, maar moet bijdragen aan kwaliteitsvolle en toegankelijke zorg en ondersteuning. Inclusie is een kernbegrip: technologie moet kansen bieden, maar mag niemand uitsluiten. En kwaliteit en veiligheid moeten gegarandeerd blijven, ook wanneer digitale toepassingen steeds sneller evolueren.
Wat betekent dit voor de zorgsector?
Voor verschillende groepen heeft digitale zorg en ondersteuning een meerwaarde. Voor zorggebruikers betekent het een duidelijker aanbod en meer mogelijkheden om zorg en ondersteuning op maat te krijgen. “Digitale toepassingen kunnen de toegankelijkheid verbeteren”, zegt De Jonghe. “Voor sommige mensen is een digitaal kanaal net een laagdrempelige manier om hulp te zoeken. Tegelijk is het belangrijk dat digitale zorg en ondersteuning altijd aanvullend blijft en niet de enige vorm van ondersteuning wordt. Inclusie staat centraal.”
Voor professionals biedt digitalisering kansen om efficiënter te werken en de kwaliteit van dienstverlening te verbeteren. “Gegevensdeling kan administratieve lasten verlagen. Digitale hulpmiddelen maken meer tijd vrij voor de essentie: zorg verlenen en ondersteuning bieden”, vertelt Custers. “Denk aan een verpleegkundige die sneller toegang heeft tot de juiste informatie, of een begeleider die via digitale tools beter kan afstemmen met collega’s. Zo kan technologie bijdragen aan werkbaar werk.”
Ook voor organisaties is er winst. Zij krijgen houvast om eigen keuzes rond innovatie te maken en kunnen hun strategie beter afstemmen op een bredere visie. “Digitale zorg en ondersteuning hoeft geen lappendeken van losse toepassingen te zijn,” benadrukt De Jonghe. “Het project helpt om samenhang te zien en keuzes te maken die duurzaam zijn.”
Van visie naar actie
Alles begint bij een goede visie. De visietekst rond digitale zorg en ondersteuning is slechts een vertrekpunt. “Samen met het kabinet bekijken we nu het plan van aanpak voor verdere operationalisering. Op die manier wordt de visie op digitale zorg en ondersteuning ook daadwerkelijk in de praktijk gebracht en verankerd in het beleid”, concludeert Custers.
“Ook als organisatie begin je best met een duidelijke visie. Hoe zet je digitale technologie in op een kwaliteitsvolle manier? Aan welke criteria, regelgeving of standaarden moet je te voldoen op het niveau van de technologie, de organisatie en de medewerker? En dit terwijl je de burger of (zorg)gebruiker centraal zet? Met het kwaliteitskader digitale zorg en ondersteuning en het aftoetsingsinstrument kan je je kwaliteitsbeleid rond digitale zorg en ondersteuning verder uitbouwen.”
>> Meer info: www.departementzorg.be/nl/digitale-zorg-en-ondersteuning