Iedereen een gezonde mond
Een gezonde mond is essentieel voor het welzijn en de kwaliteit van leven van iedereen, ook voor ouderen in woonzorgcentra (WZC). Toch blijft preventieve mondzorg in die omgeving een uitdaging.
Mondhygiënist en procesbegeleider Eline merkte dat er een gebrek was aan preventieve mondzorg tijdens haar stage in een woonzorgcentrum: “Ik was verontwaardigd te zien hoe ontoereikend de mondzorg was. Hoe kan het dat ouderen, die zorgbehoevend zijn, niet voorzien worden van één van de basiszorgbehoeften?” Haar vastberadenheid om hier verandering in te brengen, leidde haar naar de functie van procesbegeleider mondgezondheid, een rol waarin ze nu verschillende WZC’s begeleidt naar een duurzaam mondzorgbeleid.
De uitdagingen van mondzorg in woonzorgcentra
Ouderen in een WZC hebben een verhoogd risico op mondgezondheidsproblemen, door een beperkte zelfredzaamheid of een verminderde speekselproductie. Bovendien is mondzorg nog onvoldoende geïntegreerd in de dagelijkse zorg. De ophoping van tandplaque kan mondproblemen veroorzaken die op hun beurt kunnen leiden tot ondervoeding, longontstekingen en zelfs een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. “Al snel werd duidelijk dat het zorgpersoneel niet goed op de hoogte was van de mondzorg bij deze specifieke doelgroep. Het gebrek aan kennis rond mondzorg was een belangrijke trigger. Daar wou ik echt iets aan doen”, vertelt Eline.
De Mondzorglijn: een gestructureerde aanpak
Om de situatie te verbeteren ontwikkelde het Vlaams Instituut Mondgezondheid (Gezonde Mond) de methodiek ‘De Mondzorglijn’. Dit zevenstappenplan helpt WZC’s bij het opzetten van een duurzaam mondzorgbeleid en stimuleert samenwerking met tandartsen en mondhygiënisten. De methodiek bevat richtlijnen en materialen om zorgverleners op te leiden, en om preventieve mondzorg te integreren in de dagelijkse praktijk.
Als procesbegeleider is Eline hier nauw bij betrokken: “Ik schep graag duidelijkheid en breng mensen graag iets bij. Als zorgverleners gemotiveerd zijn en willen bijleren, dan geeft me dat een extra duwtje in de rug om samen met hen de mondhygiëne van de bewoners te verbeteren.” Haar rol bestaat uit het motiveren van zorgverleners, het begeleiden van het implementatieproces en het bieden van training en ondersteuning.
De rol van mondhygiënisten en tandartsen
Mondhygiënist is sinds 2019 een erkend gezondheidszorgberoep in Vlaanderen. Een mondhygiënist speelt als preventie-specialist een sleutelrol in de preventieve mondzorg van WZC’s. Mondhygiënisten voeren mondscreenings uit, begeleiden bewoners bij hun dagelijkse mondhygiëne en ondersteunen zorgverleners bij het herkennen van mondproblemen. Ook tandartsen blijven essentieel, maar moeilijke toegang tot professionele mondzorg vormt een uitdaging. Mobiele tandartsen of de samenwerking met externe tandartsen kunnen een oplossing bieden.
Eline ziet de samenwerking tussen zorgverleners, mondhygiënisten en tandartsen als cruciaal: “Mijn grootste leerproces als procesbegeleider is het gemotiveerd houden van de medewerkers en zelf gemotiveerd blijven, ook wanneer de inzet achteruitgaat.” Door motivatiegesprekken te voeren en te zoeken naar de juiste drijfveren bij zorgverleners, probeert ze hen te betrekken en het belang van mondzorg te benadrukken.
Procesbegeleiding als sleutel tot verandering
Een belangrijke pijler bij de verbetering van mondzorg in WZC’s is het project ‘Procesbegeleiding Preventie in Zorg & Welzijn’. Sinds 2019 engageert een 25-tal procesbegeleiders zich om WZC’s te ondersteunen bij het implementeren van een kwalitatief preventief mondzorgbeleid. Dit traject duurt ongeveer twee jaar en helpt zorgverleners om mondzorg structureel op te nemen in hun werking. Procesbegeleiders helpen WZC bij het doorlopen van de methodiek ‘De Mondzorglijn’.
Eline merkt duidelijk de impact van de inzet voor preventieve mondzorg: “Vooral de bewoners ervaren een meerwaarde. Ze krijgen een gezonde mond, zonder pijn of ongemakken. Zelf ervaar ik de meerwaarde wanneer ik zie dat het zorgpersoneel de mondzorg niet langer als een last en extra werk ervaart, maar aanvaardt als een dagelijkse zorgbehoefte.”
Meer tandartsen en mondhygiënisten nodig
Hoewel de vraag naar professionele mondzorg in WZC toeneemt, blijft het aanbod achter. De hoge werkdruk in tandartspraktijken en de beperkte vergoedingen voor deze specifieke zorg spelen hierbij een rol. Toch is het essentieel dat meer tandartsen en mondhygiënisten zich engageren voor de zorg van het groeiende aantal kwetsbare ouderen.
Wil jij meehelpen om de mondgezondheid van ouderen te verbeteren? Of ken je een gemotiveerde tandarts of mondhygiënist die zich wil inzetten als procesbegeleider? Aarzel niet om de vacature te delen: https://demondzorglijn.be/procesbegeleider-mondzorg/vacature/
>> Vlaams Instituut Mondgezondheid
Het Vlaams Instituut Mondgezondheid, of kortweg ‘Gezonde Mond’, opgericht in 2017, heeft de opdracht van de Vlaamse overheid om de mondgezondheid van de Vlaming te verbeteren. Het expertisecentrum ontwikkelde reeds tal van methodieken en sensibiliserings- en ondersteuningsmaterialen voor zorgverleners, leerkrachten, en vele andere professionals. Wil jij de mondgezondheid van je familielid, een patiënt, bewoner of jezelf verbeteren? Neem dan neen kijkje op www.gezondemond.be