Naar een snelle (h)erkenning van hoogbegaafdheid in de zorg

In de (geestelijke) gezondheidszorg in Vlaanderen is hoogbegaafdheid een onderkend fenomeen. Er zijn heel wat casussen voorhanden waarin mensen aangeven zich niet begrepen en/of geholpen te voelen in psychologische noch psychiatrische begeleiding omdat naar hun aanvoelen hoogbegaafdheid onvoldoende gekend is. De reden van dit onbegrip heeft te maken met het feit dat hoogbegaafdheid een eigenschap is die op zich helemaal geen probleem is. Het is net een persoonlijke sterkte wat maakt dat er heel wat hoogbegaafden zijn die net omwille van die sterkte vlot en succesvol door het leven gaan. Psychologe Katrien Van Hasselt heeft hier ervaring mee: 
Gelukkig geldt dit voor een grote groep hoogbegaafde individuen, maar daarnaast valt niet te ontkennen dat er ook hoogbegaafden zijn die van kinds af aan moeite ondervinden met zichzelf en/of de omgeving (gezin, school, peers) waarbinnen ze functioneren. Bij deze groep kan de hoogbegaafdheid ervoor zorgen dat ze een minder goede of zelfs slechte ontwikkeling doormaken. Praktijkervaring en wetenschappelijk onderzoek tonen aan dat niet weten dat iemand hoogbegaafd is, een risicofactor inhoudt voor de verdere sociale, emotionele en cognitieve ontwikkeling. Hierdoor kunnen complexe situaties ontstaan. Als het op tijd herkend wordt zou deze complexiteit in heel wat gevallen vermeden kunnen worden. De blinde vlek die rond hoogbegaafdheid bestaat binnen de (geestelijke) gezondheidszorg kan dus de ontwikkeling van hoogbegaafde individuen negatief beïnvloeden. 

Het valt op dat er ook heel wat verkeerde opvattingen leven rond hoogbegaafdheid. Enkele vaak voorkomende denkfouten zijn:

- Om van hoogbegaafdheid te kunnen spreken, zijn IQ-gegevens (IQ>130) en uitmuntende schoolse resultaten noodzakelijk en voldoende. 

- Hoogbegaafdheid kan niet samen voorkomen met een leerprobleem of -stoornis.

- Hoogbegaafdheid is een  luxeprobleem. Het is een bonus die ervoor zorgt dat je een succesvol leven kan gaan leiden. Het is een zegen als je hoogbegaafd bent.

- Hoogbegaafd zijn betekent een klas overslaan op school.

- Alle hoogbegaafden hebben moeilijkheden op sociaal vlak.

- Hoogbegaafdheid is geen probleem, bijgevolg is geen verdere tussenkomst vereist. Interveniëren is pas nodig als er problemen vastgesteld worden. 

- Hoogbegaafden maken geen fouten, ze halen altijd tienen.

- Veel hoogbegaafden zijn ook hoogsensitief.

- Veel hoogbegaafden hebben ook ASS / ADHD.

- …
Om tegemoet te komen aan mogelijke tekorten op vlak van de (h)erkenning van hoogbegaafdheid binnen de (geestelijke) gezondheidszorg en bovenstaande denkfouten recht te zetten, werd een project omtrent hoogbegaafdheid opgestart met ondersteuning van de Vlaamse overheid. In eerste instantie wordt gewerkt aan bewustwording en sensibilisatie voor deze doelgroep om op die manier vroegdetectie en -signalering te bevorderen. Daarnaast proberen hulpverleners eerstelijnsinterventies aan te reiken die gemakkelijk toepasbaar zijn in de praktijk door een breed scala aan zorgverleners. Om die doelstellingen te bekomen werden heel wat tools ontwikkeld waaronder een hoogbegaafdheidswijzer, een website voor hulpverleners en folders. De uitkomsten van dit project worden gepresenteerd tijdens de studievoormiddag op 11 december 2018 in Antwerpen. De studievoormiddag wordt geopend door minister Jo Vandeurzen waarna verschillende deskundigen in hoogbegaafdheid het woord nemen.
Programma en praktische info vind je in onderstaande pdf:  

Inschrijven kan via: https://goo.gl/forms/AHftdNTGEvSaBl1i2