'Meer inzetten op vertrouwenspersoon die jongere het hele traject lang volgt'
Te weinig jongeren maken gebruik van hun recht op een vertrouwenspersoon tijdens hun traject in de jeugdhulpverlening. Dat kan ertoe bijdragen dat de jongeren het gevoel hebben dat ze niet gehoord worden en dat de hulpverlening hun leven overneemt, zegt Kinderrechtencommissaris Caroline Vrijens woensdag naar aanleiding van de voorstelling van het jaarverslag van het Kinderrechtencommissariaat.
"De wachtlijsten in de jeugdzorg zijn dramatisch, wat jongeren het gevoel kan geven dat hun zorgnood niet gehoord wordt", zegt Vrijens. Uit de klachten die het Kinderrechtencommissariaat vorig werkjaar ontving, blijkt bovendien dat er jongeren die wel in een jeugdhulptraject terechtkomen maar weinig gebruik maken van hun recht op een vertrouwenspersoon, bij voorkeur iemand uit zijn brede netwerk . Die persoon wordt door de jongere zelf aangeduid en ondersteunt de jongere gedurende zijn volledige traject, niet alleen in de jeugdhulp.
Dat zo weinig jongeren beroep doen op een vertrouwenspersoon heeft volgens Vrijens twee mogelijke oorzaken: "De mogelijkheid om een contactpersoon aan te duiden, is misschien te weinig bekend, en er moet ook van de jeugdhulpvoorzieningen openheid voor zijn", zegt ze. "Zij moeten bereid zijn om een buitenstaander toe te laten die zich bij wijze van spreken komt moeien."
Het Agentschap Opgroeien is tevreden dat het Kinderrechtencommissariaat de aandacht vestigt op het belang van een vertrouwenspersoon, zegt woordvoerder Jeugdhulp Peter Jan Bogaert. Hij heeft geen exacte cijfers over het aantal vertrouwenspersonen, aangezien het een beetje in de aard van het "vertrouwen" zit dat dit niet altijd wordt doorgegeven. "Wel hebben we de indruk uit de verhalen en getuigenissen dat dit in stijgende lijn zit. Zowel hulpverleners als voorzieningen wijzen jongeren op die mogelijkheid", zegt Bogaert. Dat instellingen soms niet openstaan voor de vertrouwenspersonen, kan Bogaert niet bevestigen. "Daar zijn geen signalen voor. De betrokkenheid van het werkveld lijkt groot", zegt hij.
Het agentschap voerde een tijdje geleden zelf campagne over de mogelijkheid van een vertrouwenspersoon, met een filmpje dat al meer dan 150.000 keer is bekeken. Daarnaast organiseert het Agentschap begin december een studiedag voor het werkveld om de vertrouwenspersoon te promoten en het heeft ook aan vzw Lus middelen gegeven om vertrouwenspersonen te zoeken voor jongeren die niet meteen een vertrouwenspersoon vinden in hun eigen netwerk.
Het Kinderrechtencommissariaat pleit ook om meer in te zetten op cliëntoverleg, waarbij alle partijen rond de tafel gaan zitten en niet "over" maar "met" de jongere een gesprek voeren. In 2018 waren er 521 aanvragen voor dergelijk overleg en 84 voor bemiddeling, beide instrumenten om te gebruiken als de hulpverlening stroef verloopt of er ruis zit tussen verschillende hulpverleners. "Ook dit willen we de komende maanden meer bekend maken bij jongeren en hulpverleners", zegt Bogaert.