Als de schoolomgeving aanzet tot eten
Toen McDonald’s enkele jaren geleden een nieuwe vestiging wilde openen in de buurt van enkele scholen in Tervuren brak lokaal protest uit. Na een lange juridische strijd haalde McDonald’s bakzeil. Ook in andere gemeenten zijn actiecomités actief om fastfoodketens uit de buurt van scholen te houden.
Ze slagen niet altijd in hun opzet, maar zijn vaak wel succesvol in het vertragen van projecten. Het is wetenschappelijk bewezen dat kinderen en jongeren vatbaar zijn voor het ongezonde voedingsaanbod op weg naar school. Een studie van Sciensano uit 2021 toonde duidelijk de nadelige invloed op het gewicht van kinderen tot twaalf jaar aan. Ze lopen meer kans op overgewicht wanneer ze in een voedselomgeving vertoeven met een fastfoodaanbod. Dat geldt overigens ook voor volwassenen.
Eten is niet altijd een bewuste keuze, maar wordt sterk beïnvloed door de leefomgeving. Hoe meer snackbars, pizzeria’s en frituren een buurt telt, hoe meer kant-en-klare voeding mensen eten. In het gevecht met de weegschaal heeft de Belg nood aan een gezondere voedselomgeving. De helft van de Belgen torst te veel kilo’s mee. Ongeveer één op zes is zelfs ernstig zwaarlijvig. Onder jongeren (twee- tot zeventienjarigen) worstelt één op vijf met overgewicht en is 6% obees. Dat is zorgwekkend, want zwaarlijvigheid verhoogt het risico op diabetes, kanker en hart- en vaatziekten. Mensen voorlichten rond gezonde voeding geeft niet de verhoopte resultaten. Dat is niet verwonderlijk als je overal geconfronteerd wordt met ongezonde verleidingen. We leven in een zogenaamde obesogene voedselomgeving: een omgeving die mensen continu aanzet tot ongezond eten. Ongezonde voeding is bovendien relatief goedkoop en makkelijk consumeerbaar.
In opdracht van het Departement Zorg onderzocht Sciensano in 2023 de evolutie van de voedselomgeving rond scholen tussen 2008 en 2020. Die is ongezonder geworden. Steeds meer groente-en fruitwinkels en bakkers maakten plaats voor fastfoodrestaurants en gemakswinkels. Het zou wenselijk zijn dat de overheid de balans tussen ongezonde en gezonde prikkels herstelt, zodat de gezonde keuze opnieuw aantrekkelijker wordt, in de eerste plaats in de omgeving van scholen. De belangstelling hiervoor groeit. Een voedselomgeving rond scholen die ongezond eten ontraadt en gezond eten gemakkelijker en aantrekkelijker maakt, kan het groeiende probleem van overgewicht terugdringen. Zolang bedrijven winst halen uit ongezonde voeding, zullen ze hun koers zelf niet fundamenteel bijsturen. Daarom vergt een gezondere voedselomgeving in de eerste plaats daadkrachtige beleidsmakers.
Marleen Finoulst