Gezondheidsmakers maakt van gezond leven een evidente keuze

“Gezondheidsmakers wil van gezond leven de meest evidente keuze maken voor iedereen, ook voor wie in een kwetsbare positie leeft. Het wegwerken van gezondheidsverschillen is een belangrijk uitgangspunt”, zegt Sarah Reyntens, expert lokale besturen bij vzw Gezondheidsmakers. “Als netwerkorganisatie ondersteunen we lokale besturen en organisaties in welzijn en zorg bij het uitbouwen van een sterk preventief gezondheidsbeleid. We werken niet rechtstreeks met burgers, maar versterken de actoren die dicht bij hen staan.” Zo vormt Gezondheidsmakers de brug tussen het Vlaamse preventiebeleid en het werkveld.

“Voor ons is het essentieel dat gezondheid geïntegreerd is in het volledige beleid van een lokaal bestuur,” vult haar collega-expert Patricia Van Pelt aan. “Van mobiliteit tot ruimtelijke ordening, van armoedebeleid tot jeugdwerking: al die domeinen beïnvloeden mee of mensen gezond kunnen leven. Die brede kijk sluit perfect aan bij het principe ‘health in all policies’, dat ook centraal staat in de gezondheidsdoelstelling.”

Lokaal beleid is maatwerk

Gezondheidsmakers ondersteunt de vertaalslag van de Vlaamse gezondheidsdoelstelling naar de lokale realiteit. Ze brengen data samen, stemmen af met de politieke context en bouwen bruggen tussen lokale actoren. “We gaan niet zeggen wat een gemeente moet doen,” zegt Van Pelt, “maar we begeleiden het proces waarin zij zelf bepalen wat prioritair is en hoe ze dit concreet willen aanpakken.”

Daarbij speelt de gezondheidsdoelstelling een essentiële rol als gedeeld vertrekpunt. “Het is een kompas dat richting geeft aan heel wat organisaties en lokale besturen,” zegt Reyntens. “Elke partner legt andere accenten, maar het helpt enorm dat het Vlaamse beleid duidelijke prioriteiten formuleert. Dat laat ons toe om complementair te werken en elkaar te versterken.” Gezondheidsmakers benadrukt ook bij lokale besturen dat zij het Vlaamse beleid mee kunnen uitdragen. Voor sommigen biedt de gezondheidsdoelstelling dan ook houvast. “Ze zoeken oriëntatie of willen weten welke richting ze best uitgaan. Dan is het onze taak om die doelstelling vertaalbaar en werkbaar te maken, zonder de ruimte voor lokale accenten te beperken.”

Dat maatwerk is essentieel, benadrukt Reyntens. “Wat in een stad als Gent werkt, werkt niet noodzakelijk in een landelijke gemeente. Zelfs tussen grootsteden zoals Antwerpen en Gent zie je andere prioriteiten, dynamieken en netwerken. De lokale context maakt echt het verschil.” Ook politieke keuzes en beleidsruimte spelen mee, naast wat mensen zelf belangrijk vinden in hun buurt.

Het lokale bestuur als super-setting

In het nieuwe kader blijft het denken in settings belangrijk, zoals onderwijs, werk, vrije tijd of gezin. Maar Gezondheidsmakers wijst op die ene setting die alles verbindt: het lokale bestuur. “Je kunt het zien als een ‘super-setting’,” zegt Reyntens. “Alles komt daar samen. En dat betekent dat een gemeente of stad niet alleen verantwoordelijkheden draagt, maar ook veel kansen biedt om verschil te maken.”

Van veilige voetpaden tot gezonde publieke ruimte, van lokale communicatie tot netwerkvorming: lokale besturen hebben impact. “Sinds de vorige gezondheidsdoelstellingen zien we bij steden en gemeenten een veel grotere betrokkenheid,” zegt Van Pelt. “Niet elk lokaal bestuur heeft echter evenveel middelen of een even sterk netwerk. De verwachtingen mogen dus ambitieus zijn, maar moeten haalbaar blijven.”

Van signalen naar beleid

Bij de voorbereiding van de gezondheidsdoelstelling werden vele partners uit het werkveld betrokken. Ook Gezondheidsmakers bracht inzichten aan vanuit hun dagelijkse werk met lokale actoren. “Wij weten wat leeft op het terrein,” zegt Reyntens. “Wat lukt, wat wringt, welke thema’s naar boven komen. Dat zijn signalen die beleidsmakers nodig hebben om tot gedragen keuzes te komen.”

Net zoals de doelstelling zelf gebaseerd is op evaluatie en stakeholdersoverleg, blijft ook de uitvoering in beweging. “We blijven continu afstemmen”, zegt Van Pelt. “Tussen regio’s, tussen sectoren, tussen mensen. Want gezondheid maak je nooit alleen. Het is een kwestie van verbinden.”