Buddy Deal: samen stoppen met roken en vapen in mei
Stoppen met roken is een van de meest kosteneffectieve ingrepen voor de volksgezondheid, maar volhouden blijft moeilijk. Met de campagne Buddy Deal geeft Stichting tegen Kanker, als lid van het Consortium Tabak, stoppogingen meer houvast via een afgebakende periode, vaste structuur en steun van een ‘buddy’. Dit jaar loopt de campagne voor de vijfde keer.
“Buddy Deal is in de eerste plaats bedoeld voor mensen die roken, maar we richten ons ook expliciet op iedereen in hun omgeving”, zegt Mieke Van Croonenburg van Stichting tegen Kanker. “De omgeving speelt een belangrijke rol om iemand aan te moedigen. Bovendien weten we dat veel mensen zonder professionele begeleiding proberen te stoppen. Dan is een laagdrempelige instap cruciaal.”
Vier weken als strategische drempel
De campagne vraagt deelnemers om minstens vier weken rookvrij te blijven. Deze vier weken zijn een bewuste keuze: een beperkte doelstelling verlaagt de instapdrempel en maakt opvolging mogelijk. Volgens Van Croonenburg is het verschil met een ‘definitief’ stopdoel belangrijk: “Voor veel mensen is ‘nooit meer’ te groot. Vier weken voelt haalbaar en maakt de stap naar een stoppoging concreet.”
Het tweede fundament is de buddy. Die kan een partner, familielid, collega of vriend zijn. Die kan ook een tegenprestatie opnemen, bijvoorbeeld door in die periode gezonder te eten of af te vallen. “Het gaat er vooral om dat iemand actief mee ondersteunend optreedt”, zegt Van Croonenburg. “Iemand die afleiding kan bieden, routines kan helpen ombuigen, en ook mee kan helpen volhouden in moeilijke momenten.”
Steun en community
Buddy Deal combineert online en offline steun. Vanaf midden april tot na de stopmaand in mei krijgen stopper en buddy wekelijks mails met praktische tips rond thema’s zoals stress, nicotinevervangers en gezondheidswinst. Wie een adres opgeeft, ontvangt ook een kalender met elke dag een tip en ruimte om de eigen motivatie te noteren, met een aparte versie voor de buddy.
Voor deelnemers die extra steun zoeken is er een gesloten Facebookgroep die gemodereerd wordt door een tabakoloog van Tabakstop. Op de website staan verder getuigenissen, tips, ontspanningsoefeningen en informatie over nicotinevervangers. Die ondersteuning is geen luxe. Het is een antwoord op het hardnekkige misverstand dat stoppen vooral een kwestie van karakter is. “Roken is een echte verslaving”, benadrukt Van Croonenburg. “Het is niet zo evident om te zeggen: ‘stop er gewoon mee’. Vaak zijn er meerdere stoppogingen nodig, en ondersteuning maakt het verschil.”
Impact
Uit een impactmeting van de vier vorige edities van de campagne blijkt dat 30% van de deelnemers vier maanden na de stopmaand nog rookvrij was. 31% gaf aan minder te roken. Er is dus een effect op het rookgedrag bij 61% van de deelnemers, volledig of gedeeltelijk. Opvallend is ook de verschuiving in houding bij wie niet volledig rookvrij bleef. Een grote groep geeft aan op korte termijn opnieuw een stoppoging te willen ondernemen, en deelnemers rapporteren meer vertrouwen in hun eigen slaagkansen. “Stoppen is zelden kwestie van één poging”, legt Van Croonenburg uit. “Het feit dat mensen na deelname sneller opnieuw willen proberen, is ook belangrijk. Het vergroot de kans dat ze uiteindelijk wel rookvrij worden.”
Waarom het Departement Zorg mee ondersteunt
Het Departement Zorg ondersteunt Buddy Deal vanuit een bredere strategie rond tabakspreventie en rookstop. Sanne Cleymans van het Departement Zorg wijst op twee redenen. “Het aantal rokers daalt, maar niet snel genoeg. Daarnaast is er een grote groep die aangeeft te willen stoppen maar niet tot actie komt.”
“Met onze partners bouwen we aan een preventief tabaksbeleid op drie sporen”, zegt Cleymans. “We willen vooral voorkomen dat mensen – zeker jongeren – beginnen met roken of vapen. We creëren rookvrije omgevingen die beschermen tegen passief roken. En we versterken de hulp en begeleiding voor wie wil stoppen, met ondersteuning rond rook- en vapestop.”
Dat beleid richt zich niet alleen op burgers, maar ook op organisaties die belangrijke leefomgevingen vormen, zoals scholen en zorg en welzijn. “Organisaties bepalen mee de norm”, zegt Cleymans. “Een voorbeeld in de zorgsetting is de methodiek Rookvrije Zorg, waarbij we zorginstellingen zoals ziekenhuizen ondersteunen om een kwaliteitsvol rookvrij beleid uit te werken.”
Professionele begeleiding blijft in beeld
“Buddy Deal is er vooral voor mensen die zonder professionele begeleiding een stoppoging willen wagen,” zegt Van Croonenburg. “Er zijn nog altijd meer dan één miljoen rokers in België, dus het is simpelweg onmogelijk om iedereen individueel te begeleiden via een arts, apotheker of tabakoloog. Daarom zetten we in op een laagdrempelige aanpak die mensen op weg helpt. Wie het zwaar krijgt door de fysieke verslaving of baat heeft bij nicotinevervangers, raden we aan om contact op te nemen met de huisarts, apotheker of tabakoloog in de buurt . We bieden ook een brochure met een overzicht van de mogelijke hulpmiddelen. En natuurlijk kan iedereen altijd terecht bij Tabakstop, voor vragen en een luisterend oor.”
Vandaag bereikt de campagne vooral eerder volwassenen die beroepsactief zijn en die niet sociaal kwetsbaar zijn. Dat vraagt aandacht, omdat roken nog altijd meer voorkomt bij mannen en bij mensen met een sociaal-economische kwetsbaarheid. Net in die groepen vergroot roken de gezondheidsongelijkheid. “Die groepen bereiken blijft belangrijk, maar is niet eenvoudig”, zegt Cleymans. “Andere zorgen voelen soms urgenter, en gezondheidsvaardigheden kunnen lager liggen. Daarom moet je informatie heel duidelijk, eenvoudig en toegankelijk brengen.”