Buurtbetrokkenheid als wapen tegen vereenzaming en isolement

"Vooral bij ouderen, en zeker bij kwetsbare ouderen, is buurtbetrokkenheid een belangrijk wapen tegen vereenzaming en isolement", schetst gedeputeerde van Welzijn Eddy Couckuyt (CD&V) het probleem. "Sociale cohesie heeft een niet te onderschatten waarde voor de leefbaarheid in een gemeente.” Het onderzoeksteam "Belgian Ageing Studies" ontwikkelde een draaiboek voor gemeenten. "Aan de hand van een stappenplan wordt het voor de gemeenten duidelijk hoe zij hun inwoners en meer specifiek hun ouderen kunnen betrekken bij het beleid rond sociale cohesie", zegt Couckuyt. "Participatie en betrokkenheid staan in elke fase centraal."

Sociale cohesie brengt verschillende positieve effecten teweeg, motiveert het provinciebestuur nog. "De aanwezigheid van goede contacten bevordert de gezondheid: inwoners zijn minder depressief, krijgen meer kansen en hun levensverwachting stijgt. Buurten waar veel informele contacten zijn, kennen minder criminaliteit. De politie registreert in deze buurten minder diefstallen of geweldsdelicten, en ook de bewoners voelen zich veiliger."

Draaiboek voor gemeenten

Het draaiboek bevat zowel een theoretische achtergrond van sociale cohesie als een stappenplan en hulpmiddelen om iedere stap vlot te doorlopen. Sociale cohesie bestaat uit verschillende dimensies. Van sociale ongelijkheid en uitsluiting tot gedeelde waarden, burgercultuur zoals vrijwilligersnetwerken, burgerlijke betrokkenheid en politieke participatie over sociale relaties, interacties en banden.

Maar waarom is sociale cohesie een aandachtspunt voor zoveel gemeenten? Er wordt gesproken over verschillende effecten. De aanwezige netwerken hebben een positief effect op de algemene gezondheid van het individu. De netwerken zorgen voor meer kansen in het leven. Ook naar de leefbaarheid in de wijk en de aanwezige criminaliteit wordt verwezen. Informele contacten en sociale controle kunnen een positief effect hebben. Toch kan sociale cohesie ook negatieve effecten hebben: door een groot groepsgevoel worden individuele keuzes soms moeilijker te maken.

De aanpak

Gemeenten worden aangeraden om via een participatief proces ouderen mee te nemen in het verhaal van sociale cohesie. Door maatschappelijke dialoog, coproductie en mede-eigenaarschap wordt het project gedragen door de hele buurt. De ouderen zelf hebben er op voorhand mee over nagedacht, aan meegewerkt en dragen het mee uit. Ze worden constant gehoord doorheen het hele verhaal.

Wil je als gemeente concreet aan de slag? Neem dan een kijkje in het draaiboek sociale cohesie voor ouderen: http://www.oost-vlaanderen.be/public/welzijn_gezondheid/studiedagen/sociale_cohesie_lokaal/index.cfm

 (bron: Belga/De Lijm, kenniscentrum sociale cohesie)