Vrouwen van niet-Europese afkomst vaak slachtoffer van gendergerelateerd geweld
"Ik schaam me ook nog altijd voor mijn lichaam." De vrouwelijke verhalen in de expo ‘Verborgen Zorgen' en het gelijknamige boekwerkje schokken door hun gruwelijke alledaagsheid. In het project, dat nu door Vlaanderen reist, onderzochten de vzw Partners in Reproductive Health en het International Centre for Reproductive Health van de Universiteit Gent (ICRH) een jaar lang gendergerelateerd geweld. De onderzoeksgroep bestond uit 40 vrouwen van niet Europese afkomst met en zonder geldig verblijfsstatuut in België. De problemen en de drempels naar de hulpverlening blijken voor beide groepen verrassend gelijklopend. Vrouwen met een wettelijk verblijfsstatuut in ons land komen ongeveer evenveel in aanraking met gendergerelateerd geweld als vrouwen zonder. Hoewel die laatsten extra kwetsbaar zijn. Ze verkeren immers op de koop toe vaker in een hachelijke socio-economische toestand.
Seksueel getint geweld
"Ondanks het beperkte opzet zijn de onderzoekscijfers significant", zegt onderzoekster Els Leye. "Van de 40 vrouwen, van wie 12 in België zijn geboren, kregen er 37 met geweld te maken. Meestal door een bekende. 13 werden geterroriseerd via seksueel geweld, 3 met schadelijke traditionele praktijken zoals genitale verminking of eergebonden geweld; 34 onder hen leden door emotioneel-psychisch geweld." Opvallend: de vrouwen zien de oorzaak meestal op persoonlijk vlak, een derde van hen legde de schuld zelfs bij zichzelf.
Foto's om te verwerken
De 40, elk tussen 18 en 40 jaar oud, vertaalden hun ervaringen in zelfgemaakte foto's. Dat leverde traditionele - zoals de geslagen vrouw gehurkt in een kamerhoek - maar ook verrassende beelden op. Altijd grimmig en gezichtsloos. De mens als meubel. Logisch dat 7 op 10 in een depressie verzonk of andere gezondheidsproblemen kreeg. Haat en onmacht vechten om de bovenhand te krijgen. Leye: "Iets minder dan de helft zocht hulp bij een officiële hulpverleningsdienst. Van hen werd 20% niet geholpen."
Drempels bij de hulpverlening
Ook opvallend is dat slechts 16 vrouwen hulp zochten. Vooral vrouwen die in ons land zijn opgegroeid en over een geldig verblijfsstatuut beschikken, zetten makkelijker de stap naar hulpverlening. De drempels bij hulpverlening en de eigen situatie zijn talrijk: culturele en taalbarrières, wachtlijsten, administratieve en financiële drempels, angst en onzekerheid, schaamte en schuld. "Duidelijk is dat er meer preventief moet opgetreden worden", zegt Els Leye. "Niet gericht op een doelgroep, maar op alle vrouwen. Verder mag het verblijfsstatuut de toegang tot de gezondheidszorg niet beperken."
Genitale mutilatie
Het ICHR stelde op de persconferentie ook de studie ‘Responding to Female Genital Mutilation in Europe' voor. Onderzoekster Alexia Sabbe: "De studie is het resultaat van een 2 jaar durend Europees project dat we in Gent hebben gecoördineerd. Blijkt dat in landen zonder specifieke strafrechtelijke wetten evenveel vervolgingen worden ingesteld." In België is nog geen enkel geval van genitale mutilatie gemeld of voor de rechter gekomen. Er is in elk geval dringend nood aan een protocol voor zorgverleners naast specifieke training en een domeinoverschrijdend netwerk." Ook meldplicht bij zorgverstrekkers - in België bestaat dit niet - maakt weinig verschil. Sabbe: "Ook bij genitale mutilatie geldt dat preventie meer resultaten oplevert dan bestraffing. Beide zijn nodig, in een juiste balans."
Info en aanvraag project Verborgen Zorgen: www.icrh.org
Geschreven door Peter Dupont op 17/12/09 in de categorie Algemeen Welzijnswerk
