Sociaal overleg ontbreekt over hoog voorkomen burnout bij journalisten
Weinig redacties, laat staan freelancers, kunnen op enige vorm van stressreductie terugvallen. "De tijden zijn ook voor journalisten niet meer dezelfde", zeggen de onderzoekers. "Stress wordt door de geneugten van het vak niet meer gecompenseerd. Burnout is alomtegenwoordig, vooral onder de meest bevlogen werkkrachten, waardoor de kwaliteit van het werk er zichtbaar onder lijdt."
Uitgerekend de beroepsgroep die geregeld brand roept bij sociale drama's in andere beroepsgroepen is blind voor de gevolgen van stress en burnout op het eigen werk. En zowel de uitgeverswereld als de vakbonden blijven vooralsnog doof voor de verzuchtingen van journalisten bij wie het licht uitgaat. Onderzoekers Marleen Teugels (tevens onderzoeksjournalist) en Conny Vercaigne van de Arteveldehogeschool lieten zich op hun persconferentie flankeren door onder meer minister van Staat Leo Tindemans, Pol Deltour van de Vereniging van Vlaamse Journalisten, Flip Voets van de Raad voor de Journalistiek en Ides Debruyne van het Fonds Pascal Decroos voor Bijzondere Journalistiek. In niet mis te verstane bewoordingen pleiten zij voor maatregelen vanwege de overheid en niet in het minst van de uitgeverswereld zelf. Tom Sierens, adviseur van Vlaams mediaminister Lieten mocht reageren.
Paradox: veel stress, weinig ziekte
Onderzoek van Marleen Teugels en Elke Van Hoof (VUB) bracht vorig jaar al de onrustwekkende situatie aan het licht . Van de representatieve steekproef heeft 21% van de journalisten een verhoogd risico op burnout , 10% heeft scores die overeenstemmen met een klinische burnout (tegenover 4% bij de werkende bevolking), 69% heeft geen burnout. De scores liggen hoog vergeleken met de scores van andere beroepsgroepen. Daarnaast kreeg 7% van de journalisten ooit de diagnose burnout. Het niveau van ziekteverzuim bij journalisten ligt niet opvallend hoog, maar ziek gaan werken, terwijl het voor de gezondheid beter zou zijn thuis te blijven, komt in verhouding wel vaak op de redacties voor.
Geen antistressbeleid
Terwijl journalisten chronisch aan stress onderhevig zijn is het gros van de uitgevers niet met een antistressbeleid bezig. Slechts 2,5% van de journalisten bevestigt dat het mediabedrijf waarvoor wordt gewerkt in een antistressbeleid investeert. Uitgevers lijken al evenmin belang te hechten aan bijscholing en vorming. Meer dan 70% van de journalisten geeft aan dat leidinggevenden in de mediahuizen weinig belang hechten aan bijscholing. Nochtans kan bijscholing een belangrijke energieleverancier zijn en journalisten tegen burnout beschermen. Terwijl 60% van de journalisten vragende partij is voor bijscholing, zegt slechts 26% effectief bijscholing te volgen.
Op basis van het onderzoek formuleren de onderzoekers adviezen om burnout in te dijken. Zeker in het kader van de recente golf ontslagen lijkt het de onderzoekers en de aanwezige pannelleden noodzakelijk dat uitgevers, vakbonden, belangenverenigingen van journalisten en overheden rond de tafel zitten om formules uit te dokteren die de werkdruk verlagen, zoals de introductie van de vierdagenweek en de invoering van een globaal antistressbeleid op de redacties. Ook het zetten van een rem op avond- en weekendwerk behoort tot de adviezen. Ten slotte kan bijscholing journalisten tegen het ontstaan van burnout beschermen.
Lieten laat het niet schieten
"Het onderzoek stelt aanbevelingen voor die in de lijn liggen van de beleidsnota van Vlaams minister van Media, Ingrid Lieten", zegt Tom Sierens, adviseur van de minister. "Het gaat om een antistressbeleid en een beter peoplemanagement met een specifieke opleiding voor hoofdredacteurs. Minister Lieten overlegde reeds met de sector over kwaliteitsbewaking en het garanderen van de redactionele onafhankelijkheid tegenover commerciële en politieke druk. Belangrijk is een verbetering van de opleidingen. De steun van de Vlaamse minister voor Media is klein. We moeten ook de mediahuizen op hun verantwoordelijkheid aanspreken."
Het wetenschappelijk onderzoek werd opgezet door lector in de opleiding Bachelor in de journalistiek en onderzoeksjournaliste Marleen Teugels (Arteveldehogeschool), in samenwerking met medisch psychologe en gezondheidspsychologe professor Elke Van Hoof (Arteveldehogeschool, Vrije Universiteit Brussel) en met de ondersteuning van arbeidspsycholoog professor Hans De Witte (KU Leuven) alsook van Conny Vercaigne voor de methodologische ondersteuning van het onderzoek. Het onderzoek werd gevoerd in samenwerking met de Vereniging van Journalisten (VVJ) en het Fonds Pascal Decroos.
Meer info over het onderzoek vind je op: mediakritiek.be: Burnout in de Vlaamse pers
Luister ook op: Radio 1 podcast - Burnout bij de pers
Lees meer op: weliswaar.be - Burnout teistert gestreste Vlaamse media
en op: dewereldmorgen.be - "vernietigend rapport voor de pers"
Bronnen: Arteveldehogeschool Gent, Fonds Pascal Decroos, Vereniging van Journalisten en mediakritiek.be
Geschreven door Nico Krols op 07/05/10 in de categorie Weliswaar
