Weliswaar

Seks onder senioren hardnekkig taboe bij zorgverleners

Het taboe op grijze seks heeft de seksuele revolutie overleefd. Dat bleek op de themadag ‘Intimiteit en seksualiteit van ouderen' die op 10 december in Hasselt werd georganiseerd op initiatief van de provincie Limburg en de Provinciale Hogeschool Limburg.
Over seks onder senioren bestaat ondanks het taboe toch aardig wat literatuur, zoals ‘Seks en intimiteit na je 50^ste', ‘Als liefde zoveel jaar kan duren', ‘Sex on the rocks' en ‘Van ex naar next'. De ‘hot topics' in Hasselt waren onder andere relatie, communicatie, lichaamsveranderingen, zorg en de representatie van ouderen in de media. 3 van de 4 sprekers waren Nederlanders. Hun conclusie: er is vanuit de zorg meer aandacht voor seniorenseks nodig en meer zorg bij seksuele problemen.

Seks op hoge leeftijd

Dat Vlaamse ouderen met seksualiteit nog wel raad weten, staat vast sinds het onderzoek van Bossuyt in 2006. En de cijfers van Aagje Swinnen van het Centrum voor Gender en Diversiteit van de Universiteit van Maastricht vertellen dat de mens tot aan het graf een seksueel wezen blijft. "Zeventigers hebben maandelijks gemiddeld 3 tot 4 keer seks. Bijna iedereen (99 %) verlangt ernaar, driekwart vindt de seks even goed of beter dan vroeger. Ruim 70 % vindt een orgasme belangrijk en 39 % droomt van seksuele experimenten."

Seks tegen depressie

Abnormaal is dat niet, vertelde de Nederlandse seksuoloog en psychotherapeut Albert Neeleman. De senior koestert net als iedereen een verlangen naar bevestiging, troost, warmte, romantiek en geborgenheid. Ouderen met een tekort daaraan lopen dan ook een grote kans op depressie, met dank aan het maatschappelijke fatwa over seniorenseks. Ook in zorginstellingen. Neeleman pleit al jaren voor betere faciliteiten en meer privacy voor de bewoners. "Ouderen kennen een ontstellend gebrek aan tederheid. Er is geen aandacht voor hun seksuele identiteit, geen beleid rond seksualiteit en geen ruimte om ze te beleven." Kortom: in de meeste rusthuizen, maar ook in de thuiszorg worden de ogen dichtgeknepen of helemaal gesloten.

Media stimuleren taboe

Ook de media en de reclamesector blijft met seniorenseks stiefmoederlijk omgaan en voedt zo het taboe. Grensverleggende films als ‘Wolke' van de Duitse regisseur Andreas Dresen, over de overspelige liefde van een getrouwde oudere vrouw, zijn zeldzaam. Ook in de reclame blijven ouderen seksloos, waardig, bezadigd en wijs gepresenteerd. Aagje Swinnen: "Het drama is dat ouderen zich naar die clichés gaan gedragen. Seks hoort bij nu eenmaal jongeren."
De variatie onder de senioren is groot. Seks voor een kind van de seksuele revolutie (65) is anders dan voor een 85-jarige. Dat de fysiologie van veroudering de seksuele functie vermindert, klopt zeker niet.

Seks en kwalitatieve zorg

Dat grijze seksualiteit geen makkie is, illustreerde de Nederlandse revalidatieseksuoloog Woet Gianotten. Ouderdom blust de seksualiteit niet, maar heeft wel zijn prijs. ‘Bij de vrouw geldt alvast het motto: ‘use it or lose it. Ze heeft minder ‘skin flush', wordt langzamer vochtig, heeft minder contracties bij het orgasme en krijgt door oestrogeenderving een andere vagina: minder diep, minder wijd en met minder ‘stootkussentjes'. De erectie van de man doet er langer over, ze is minder hard, vraagt meer stimulatie. Het duurt langer voordat er een (minder krachtige) ejaculatie optreedt. En tot slot duurt de refractaire periode langer."
De partner heeft een belangrijke invloed op de seksualiteit van de oudere. Gianotten: "Nogal wat mannen krijgen erectieproblemen door de overgangsperikelen van hun vrouw. Vrouwen trouwen dan weer met mannen van 2-3 jaar ouder die doorgaans ook 3-4 jaar eerder sterven. Veel vrouwen hebben dus geen partner meer om mee te vrijen." Ook medicijnen en ziekte beïnvloeden het seksuele gedrag. "Zorgprofessionals horen dat te weten", vindt Gianotten. "Slechts 15% van de patiënten durft praten over seksuele zorgen en problemen. Dat noem ik slechte zorg want seksualiteit geeft heel wat gezondheidsvoordelen."

Geschreven door Peter Dupont op 16/12/09 in de categorieën Thuiszorg en Ouderen