Ouderenzorg in 2021: hoe doemscenario's vermijden?
De zorgsector kijkt aan tegen een arbeidsmarkttekort dat de volgende jaren alleen maar zal toenemen. Naast interne concurrentie in de zorgsector komt meer druk vanuit de andere sectoren, die zelf ook met HR-schaarste zullen kampen. De komende tien jaar zal de residentiële zorg nood hebben aan 12.000 extra medewerkers. Om die te vinden gaat Zorgnet Vlaanderen resoluut voor méér, minder en anders.
De vraag naar (ouderen)zorg groeit door tal van redenen. Onlangs communiceerde minister Vandeurzen dat er in het residentiële zorgaanbod de komende tien jaar maar liefst 20.000 woongelegenheden moeten bijkomen, dat alleen nog maar om aan de meest acute zorgvragen een antwoord te kunnen blijven bieden. Daarvoor zullen we, bij gelijkblijvend beleid, nood hebben aan 12.000 extra medewerkers (20.000 woongelegenheden in de residentiële zorg op tien jaar en 0,6 VTE medewerker per woongelegenheid=1.200 VTE per jaar).
Dat staat in schril contrast met het arbeidsaanbod dat steeds schaarser wordt door een stijgend uittreden van personeel (eindeloopbaanmaatregelen en pensionering). Geraamd wordt dat de komende 10 jaar ongeveer 25% van het huidige zorgpersoneel uit de sector zal uitstromen, waardoor heel wat ervaringsdeskundigheid en expertise verloren gaat. Tegelijk zal de instroom van nieuwe potentiële medewerkers dalen, omdat er minder jongeren zijn, en die dus ook minder beschikbaar zullen zijn voor hulp- en dienstverleningsfuncties in de zorgsectoren.
Doemscenario
Niet alleen de zorgverleners liggen hiervan wakker, ook de bestuurders en directies van de woonzorgcentra. Nog te vaak ontkent men de ernst van de situatie en de betekenis van de tekorten voor de kwantiteit én de kwaliteit van de zorgverlening. Als niets ondernemen wordt, dan is onderstaand doemscenario niet meer weg te denken:
- Steeds minder zorgprofessionals voor steeds meer werk (met scenario’s waarin ze alleen staan voor een groep van 15 bewoners, twee nachtwaken voorzien zijn voor 120 zwaar zorgbehoevende bewoners of twee medewerkers 30 bewoners eten geven in een tijdspanne van 1 uur, dus 4 minuten per bewoner ) – familie zal moeten bijspringen.
- Zorg wordt nog meer dan vandaag een schaars en onbetaalbaar goed: dagprijzen in woonzorgcentra zullen spectaculair toenemen.
- Inzetten van interimarbeid (duur en fragmentair) en inroepen van arbeidsmigratie.
- Toenemende kans op fouten in de zorg, de veiligheid komt in het gedrang.
- Revaliderende, reïntegrerende en preventieve activiteiten verdwijnen naar het achterplan.
- Medewerkers vinden minder plezier in hun werk en geraken gedemotiveerd.
- Daling van de aantrekkelijkheid van woonzorgcentra voor potentiële medewerkers.
-…
Tijd voor actie, tijd voor meer, minder en anders:
Meer:
- Meer maatschappelijke waardering voor zorgberoepen en het imago van de zorg oppoetsen
- Meer loon naar werk: een verloningsbeleid dat de inzet van medewerkers remunereert, eerder dan anciënniteit en verworven rechten
- Meer mensen aan het werk, maar niet alleen zorgberoepen (logistieke hulpen, psychologen…)
- Meer sociale innovaties (anders organiseren van het werk, inzet van moderne technologie)
- Meer inloopkansen en doorgroeimogelijkheden (carrièreplanning helder in beeld brengen)
-…
Minder:
- Minder beknottende regelgeving die flexibel werken aangepast aan de zorgbehoeften onmogelijk maakt
- Minder bureaucratie (minder papierwerk, meer mensenwerk)
- Minder werkdruk door een correcte inzet van zorg- en ondersteunend personeel in functie van de zorgvraag, hanteren van gezonde dienstroosters (zelfroostering)
- Afbouw van sociaal-juridische verworvenheden uit het verleden (loopbaanplanning, deeltijdse arbeid, pensioenvorming…)
Anders:
- Aantrekkelijk HR-beleid door taak- en functiedifferentiatie met gedifferentieerde verloning, jobcoaches…
- Inzetten van sociale media om nieuwe medewerkers te vinden en ze te houden
- (Pro)actieve personeelsplanning (meerjarig inzicht in hoeveel personeel en van welk niveau)
- Promotie van de sector als zinvol tewerkstellingsalternatief bij heroriëntering van de beroepscarrière
- Procesoptimalisaties om efficiëntie in inzet van personeel te vergroten.
-…
Geschreven door Liesbeth Van Braeckel op 18/07/11 in de categorie Ouderen
