Weliswaar

Kaat Beels over haar debuutfilm 'Swooni': "Ontroering is belangrijker dan een boodschap"

Een mozaïekfilm over vluchten, verraad, liefde en vooral: veel onvervulde verlangens. Kaat Beels heeft met haar eerste langspeelfilm een waar huzarenstukje afgeleverd. In Swooni neemt ze ons - vierentwintig bloedhete uren lang - mee naar een Brussels hotel, waar iedereen op zoek is naar het grote geluk. De film grijpt je bij de keel. En toch verlaat je de zaal met een warm gevoel.
(win een gratis duoticket onderaan dit artikel)

Vanwaar die exotische naam van de film, Swooni?
Kaat Beels: “De Afrikaanse vader Amadou vlucht samen met zijn zoon weg van de oorlog. Ze zitten verborgen in het ruim van een schip. Om zijn zoon te troosten toont hij hem een postkaart van het Brusselse hotel waar ze naartoe trekken. Dat heet ‘De Swaen I’, wat hij leest als Swooni. Hij breit er een heel verhaal rond, een bijna naïeve kindervertelling over een paradijselijke plek zonder geweld en honger. Dat onvervulde verlangen loopt als een rode draad door de film.”

^{Kaat Beels over haar film Swooni: "Hoe meer je hebt, hoe gesofisticeerder je verlangens worden."}

Wat wilde u met deze film vertellen?
“Het is een mozaïekfilm waarin de personages elkaar kruisen in een Brussels hotel. Ze zijn allemaal heel verschillend, maar toch hebben ze één ding gemeen: ze gaan op zoek naar groener gras. Zo worden ze het slachtoffer van hun eigen dromen, omdat ze vergeten om in het nu te leven. Maar hun dromen bevinden zich wel op verschillende niveaus. Amadou en zijn zoon Joyeux zijn gevlucht uit Ivoorkust en gaan op zoek naar een plek zonder honger en geweld, waar ze gewoon rustig kunnen leven. Terwijl Anna staat voor de Westerse mens die alles heeft, en zich toch afvraagt of er niet nog meer in het leven zit. Hoe meer je hebt, hoe gesofisticeerder je verlangens worden.”
Is de zoektocht naar groener gras dan universeel, van alle tijden en culturen?
“Ik ben geen expert, maar ik heb toch het gevoel dat het een typisch Westers fenomeen is. Wij hebben relatief veel en daardoor kunnen we het ons permitteren om te dromen. We hoeven ons geen zorgen te maken over basisbehoeften als voedsel en onderdak, want die zijn er sowieso. Maar dat wil niet zeggen dat we daarom ook gelukkig zijn.”

De Afrikaanse vluchteling Amadou schreeuwt dat ook uit in de film: “Vous n’avez pas de problèmes!” Is dit een oproep tot relativering?
“Het is zeker niet moraliserend bedoeld. Het blijft natuurlijk een dramatische scène: Amadou kruipt op het dak van het hotel, in een wanhopige poging zijn zoon terug te vinden. Die situaties zijn trouwens uit het leven gegrepen. In Brussel zijn er asielzoekers op kranen geklommen, in de hoop om papieren te krijgen. Voor die mensen moet het onbegrijpelijk zijn dat wij ons zorgen maken over banale dingen als relatieproblemen. Ook Amadou begrijpt niet waarover wij klagen. Hij is tenslotte zijn zoon kwijt en dat is zowat het ergste wat je kan overkomen. Maar ik wil met deze film zeker niet beweren dat Westerlingen geen problemen hebben. Dan zouden er hier vast niet zoveel antidepressiva worden geslikt.”

Is dit een film met een boodschap?
“Zeker niet. Ik wilde vooral een film maken die ervoor zorgt dat je – als je met de juiste blik kijkt – de hartslag van de personages kan voelen. Dat je met hen allemaal meeleeft. Ontroering is voor mij veel belangrijker dan een boodschap. Deze film is geslaagd als hij de kijker aan het lachen brengt en hem even later een krop in de keel bezorgt. Het zou wel erg ambitieus zijn om te denken dat je met Swooni – en met cinema tout court – de wereld kan veranderen.”

Er komen zware thema’s aan bod, en toch verlaat de kijker met een warm gevoel de zaal. Was dat een bewuste keuze?
“Het was vooral de bedoeling om een warme film te maken. Een écht happy end is er niet. Je weet dat de vluchtelingen waarschijnlijk in een asielcentrum belanden, wat toch niet zo’n rooskleurig lot is. Maar er is wel een sprankeltje hoop, zodat je als kijker niet achterblijft met een zwaar gevoel.”

^{Kaat Beels over Swooni: "De personages zijn allemaal verschillend, maar ze hebben
één ding gemeen: ze gaan op zoek naar groener gras."}

De rol van Joyeux was voor het Afrikaanse jongetje Vigny Tchakouani. Viel het mee om te werken met een kind zonder acteerervaring?
“Voordien was ik er best bang voor, omdat hij toch een van de hoofdrollen speelt. Maar uiteindelijk bleek die angst ongegrond. Vigny is afkomstig uit Kameroen en toen we begonnen aan de film was hij zelf nog maar een zestal maanden in België. Hij had nog een naïeve verwondering, wat je bijna nooit ziet bij een kind dat hier is opgegroeid. En bovendien weet hij wat het betekent om je vader te moeten missen. Zijn eigen papa was namelijk al eerder naar België gekomen om werk te zoeken. Maar voor Vigny was de film in de eerste plaats een spel, zoals cowboy en indiaan. Neem nu de scènes in de bloedhete container – die het ruim van de vluchtelingenboot moest voorstellen. Daar ging hij helemaal op in zijn rol, hij voelde zich echt Joyeux. Die jongen heeft zijn rol fantastisch gespeeld.”

| De recensie lees je in de gedrukte editie van Weliswaar (editie 101, september-oktober 2011).

| Swooni
Regie: Kaat Beels
Met: Sara De Roo, Geert Van Rampelberg, Viviane De Muynck, Natali Broods, Vigny Tchakouani e.a.
90 minuten
Release op 24 augustus 2011

Win een gratis duoticket! Wie kans wil maken om bij de eerste tien lezers te horen die tickets winnen moet voor 24 augustus 2011 naar swooni@weliswaar.be mailen met vermelding van zijn postadres (!) en antwoorden op deze vraag: hoe heet het hotel waarin Swooni zich afspeelt?

Geschreven door Stefanie Van den Broeck op 19/08/11 in de categorie Cultuur