Weliswaar

Hans Van Nuffel over zijn film 'Adem': "Grapjes zijn het glijmiddel voor het drama, ook als het over een ongeneeslijke ziekte gaat."

Patiënten met mucoviscidose noemen zichzelf muco's. In blanke bevolkingsgroepen is 1 op 32 drager van de ziekte zonder er ooit last van te krijgen. Zo'n duizend Belgen lijden wel aan de recessief genetische aandoening die hun levensduur aanzienlijk inkort. Muco's willen zo snel mogelijk zoveel mogelijk leven. Door films te maken bijvoorbeeld. Hans Van Nuffel (29) regisseerde met een jonge schare talent 'Adem', zijn langspeelfilmdebuut over twee bevriende muco's.

Volgde je de stand van de medische wetenschap voor je film?
"Door mijn bezoeken aan Gasthuisberg weet ik dat we in België bij de verzorging van muco's een meer dan behoorlijk niveau halen. We staan aan de top, samen met Scandinavië. De levensverwachting van muco's is toegenomen door de medische vooruitgang. Mochten we in de jaren zeventig leven, zou ik hier op mijn leeftijd wellicht niet zitten. De verschillen per persoon zijn groot, maar de eerste muco's worden vandaag veertig."

^{Hans Van Nuffel op de set van 'Adem'.}

 Tom (hoofdrol van Stef Aerts) en zijn ziekenhuisbuddy Xavier (Wouter Hendrickx) wachten allebei op een longtransplantatie. Het drama in de film is dat er slechts één donor is. Maar hoe succesvol is zo'n operatie?
"Meestal planten ze gelijktijdig ook een nieuw hart in. Het hangt van iemands toestand en gestel af. Het is altijd afwachten hoe het lichaam reageert en of het nieuwe orgaan geen afstotingsverschijnselen opwekt. Gentherapie blijkt voorlopig niet mogelijk. Mogelijk staan ze over 50 jaar verder en kunnen ze longen en harten inplanten die niet worden afgestoten. Vandaag is de overlevingskans na een transplantatie vijf tot maximum tien jaar. De medicatie is zwaar. Maar als ze werkt, dan zou elke muco het wel overwegen."  

Waarom wilde je een film over de ziekte maken?
"Dat wilde ik niet. Dat is de film ook niet geworden vind ik. De ziekte is de aanleiding, het doel was een soort van vertelling rond sterfelijkheid. De film is dan ook geen pedagogische verkenning van de ziekte, maar een verhaal over overlevingsdrang en zelfbeschikking."

Is dat het enige autobiografische element?
"Neen, er zijn nog scènes die verdacht veel op anekdotes uit mijn leven lijken (lacht), maar we hebben ze sterk gefictionaliseerd."

We?
"Ja, ik heb de film niet alleen geschreven. Wel de eerste versie, maar die was nog zwaar op de hand. Met de hulp van Jean-Claude Van Rijckeghem is het allemaal verteerbaar gemaakt. Als ik schrijf, sluit ik me op voor een paar maanden en kom ik vijf kilo aan. In de loop van het proces betrek ik er graag een tweede schrijver bij. Dat loopt vlot en maakt het script beter. Maar ik ken wel slechts een drietal mensen met wie de samenwerking lukt."

^{Stef Aerts als Tom in 'Adem'}

Tom vindt aardig zijn weg in het ziekenhuis en komt op onverwachte plaatsen. Is dat realistisch?
"Ik heb mijn deel ziekenhuisverblijven wel gehad. Na een paar ontdekkingstochten weet je de leuke plekken te vinden en hier en daar de beveiliging te omzeilen. Gasthuisberg is zo'n mastodont met tienduizenden patiënten dat je niet alles waterdicht kan beveiligen."

In de beste Angelsaksische filmtraditie hou je je sociale drama lichtvoetig. Hoe komt het dat het nooit vals klinkt?
"We hebben hard gewerkt aan de juiste toon van de grapjes, want bij een gevoelig onderwerp als dit ga je soms uit de bocht. We hebben met de cast drie weken gerepeteerd. Toen werd al veel uitgeprobeerd, maar ook tijdens het draaien hebben we geregeld variërende takes opgenomen. Een keer underplayen, een keer erover gaan, een keer gewoon. Zonder komische toetsen zou dit verhaal te zwartgallig zijn. Grapjes zijn het glijmiddel van het drama, ook als het over een terminale ziekte gaat. Ze laten de druk van de ketel na een trieste scène of conflicten."

Is er een groot verschil tussen je oorspronkelijke idee en het eindresultaat?
"Onvermijdelijk. Sommige scènes had ik beter gewild en andere weggelaten, maar met het geheel ben ik meer dan tevreden. Ik heb niet het gevoel dat ik mijn initieel startpunt heb verloochend."

Wat is de lievelingsfilm waarnaar je graag verwijst?
"Gattaca, zonder twijfel. Een sciencefictionfilm met een script dat geweldig in elkaar steekt. Het gaat over een gewone mens die als een illegale vluchteling rondloopt op een aarde waar iedereen genetisch geperfectioneerd geboren wordt. Hij steelt iemands identiteit om niet als een minderwaardige te moeten leven. Het is een hel om er te geraken, maar uiteindelijk lukt het hem. We kunnen maar dromen."

Met Weliswaar naar Adem.
De eerste 100 lezers die een mail naar adem@weliswaar.be sturen met als onderwerp Adem, krijgen een gratis duoticket toegestuurd.
(Actie verlopen)

Adem verschijnt woensdag 8 september in de bioscoop. 

> http://www.ademdefilm.be/
> www.muco.be/nl

Geschreven door Nico Krols op 27/08/10 in de categorie Weliswaar