25 jaar Kankertelefoon: 43.000 gesprekken over kanker
De Vlaamse Kankertelefoon, de hulp- en infolijn voor mensen met kanker en hun omgeving, bestaat dit jaar 25 jaar. Ze biedt anoniem een luisterend oor en deskundig advies over kanker in al haar aspecten. De Vlaamse Liga tegen Kanker (VLK) startte de dienst op in 1984 en heeft sindsdien zowat 43.000 contacten (telefonisch en per e-mail) verwerkt. Ondanks het verminderde taboe rond kanker en de betere beschikbaarheid van professionele psychologische hulpverlening voor kankerpatiënten, blijft de telefoon- en e-mailservice ook nu nog duidelijk nodig.
Wat is de Vlaamse Kankertelefoon?
De Vlaamse Kankertelefoon (078/150.151 (zonaal tarief) - kankerlijn@tegenkanker.be) is een anonieme telefoondienst van de Vlaamse Liga tegen Kanker. Ze is elke werkdag bereikbaar tussen 9u en 17u en wordt bemand door getrainde professionele en enkele vrijwillige krachten (gepensioneerde professionele hulpverleners). Iedereen die er nood aan heeft, kan er terecht voor medisch-wetenschappelijke, psychosociale of andere vragen over kanker. Het team vangt de meeste vragen zelf op, maar kan voor gespecialiseerde problemen terugvallen op een netwerk van artsen, oncopsychologen en gespecialiseerde verpleegkundigen.
Sinds vorig jaar heeft de Vlaamse Kankertelefoon ook een 'broertje', de Vlaamse Prostaatkankerlijn (078/150.701 of prostaatkankerlijn@tegenkanker.be), gespecialiseerd in de vaak delicate vragen rond prostaatkanker, zoals seksueel dysfunctioneren en incontinentie.
Wie zoekt contact?
In 2009 namen ruim 1.500 mensen contact op met de Vlaamse Kankertelefoon en werden zowat 800 e-mails verwerkt. Dat is een lichte stijging ten opzichte van vorig jaar. Er is een duidelijke verschuiving merkbaar van telefonische oproepen naar meer e-mails. Daarnaast merkt de VLK dat, sinds de oprichting van de regionale steunpunten/inloophuizen, steeds meer telefoontjes voor de Kankertelefoon daar toekomen. Vanaf volgend jaar zal de organisatie ook deze oproepen registreren.
Met welke vragen over kanker zitten de mensen?
Vijfentwintig jaar geleden was kanker noch in het ziekenhuis noch in de eigen omgeving van de kankerpatiënt echt goed bespreekbaar. Mensen hadden vooral nood aan medische informatie en konden daarvoor terecht bij de Vlaamse Kankertelefoon. Meer dan de helft van de oproepen hielden toen een medische vraag in. Vandaag zijn patiënten veel beter geïnformeerd over hun medische toestand. Maar de emotionele problemen blijven zowel bij de arts als bij de familie vaak onderschat en dus onbesproken. Patiënten willen hun familie ook vaak niet belasten met hun psychische problemen. De aard van de meeste oproepen bij de Vlaamse Kankertelefoon verschoof dan ook van medische informatievragen naar echte psychosociale hulpgesprekken. In 2009 waren 28,6% van de vragen medisch van aard en 47,8% psychosociaal.
De psychische vragen gaan voornamelijk over emoties en verdriet (30,4%), het uiten van angst, agressie of depressie (17,3%), over de omgang met de arts of met de patiënt (door iemand uit zijn omgeving). Daarnaast vragen heel wat bellers naar meer informatie over tegemoetkomingen, de VLK-dienstverlening, de sociale kaart, zelfhulp, informatie over werk en verzekeringen enz... De medische vragen gaan over de behandeling in het algemeen (25%), nevenwerkingen (11%), meer informatie over chemotherapie, vragen over een specifieke diagnose, over een tweede advies, over de prognose enz...
Wie belt?
In de beginjaren van de Vlaamse Kankertelefoon waren slechts 24% van de bellers patiënt. De familie en de naaste omgeving waren toen goed voor 40% van de oproepen. Een mogelijke verklaring hiervoor is het feit dat vroeger de diagnose soms eerst aan de familie werd meegedeeld. Vandaag is 43% van de bellers patiënt en 34% partner, familie of vriend van iemand met kanker.
Al van in de beginjaren was zowat driekwart van de bellers een vrouw. In 2009 waren 72,6% van de bellers vrouwen. Bij de gespecialiseerde Prostaatkankerlijn, met een ondersteunend permanentiesysteem van prostaatverpleegkundigen, waren in 2009 96% van de bellers mannen. Dat toont aan dat ook mannen nood hebben aan telefonische hulpverlening, maar om een meer gespecialiseerde aanpak vragen. Aan de prostaatkankerlijn worden ook significant meer medische vragen gesteld (55,9% in 2009) dan psychosociale (31,7%).
Vinger aan de pols
Met de Vlaamse Kankertelefoon wil de VLK in de eerste plaats mensen helpen. Maar de vragen van patiënten en hun omgeving zijn ook een belangrijke bron van informatie voor de VLK zelf. De Kankertelefoon geeft de organisatie een goede vinger aan de pols over wat er leeft bij kankerpatiënten en welke hun voornaamste problemen en bezorgdheden zijn. Die informatie vormt de basis voor heel wat studie- en politiek werk van de VLK.
Geschreven door Liesbeth Van Braeckel op 06/01/10 in de categorieën Gezondheidszorg en Algemeen Welzijnswerk
